سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — الصفحة ١٦٩

سه‌شنبه بيستم [ شوال ]

بودند در اين منزل به اردوى كيون شكوه ملحق شدند .

دوشنبه نوزدهم [ شوال ]

دوشنبه نوزدهم [ شوال ]

منزل قلعهء محمد على خان در دامنهء كوك‌داغ و از املاك شخصى صارم الملك امير تومان ( عزيز الله خان شاهسون ) و مسافت راه چهار فرسنگ است .

سه‌شنبه بيستم [ شوال ]

سه‌شنبه بيستم [ شوال ]

منزل علىآباد كوك‌داغ و امتداد راه چهار فرسخ است .

چون علىآباد از قراى مستحدثه 8 جناب اشرف امين السلطان وزير اعظم است ، لازم آمد كه مختصر شرحى از اين منزل در اين موقع نگاشته شود .

چنان‌كه در كتب احاديث و اخبار و تواريخ و آثار مضبوط و مشهود است ، يكى از آيات و خوارق 9 عادات كه در شب ولادت با سعادت حضرت فخر كائنات محمد بن عبد الله عليه و إله افضل الصلوات و التحيات بروز و ظهور يافت خشكيدن درياچهء ساوه بود كه بحرى پهناور و بر كرانه‌ها و سواحل آن نزهتگاههاى معتبر بود و ترسايان ايران نيز در آن حوالى كليساها داشتند .

شيح شرف الدين محمد بن سعيد مصرى بوصيرى 10 نام اين درياچه را در قصيدهء « برده » برده است :

و ؟ ؟ ؟ ساء ساوة ان غازت بحيرها * و ردّ واردها بالغيظ حين ظمى

[ ساوه از اين‌كه درياچه‌اش فرو رفت ناراحت شد و كسانى كه به هنگام ابتلاى به تشنگى در جستجوى آب به درياچه رفتند ، خشمگين بازگشتند ] .

و صباحى 11 بيدگلى نيز گويد :

نم رود سماوه خشكى درياچه ساوه * خمود نار آتشخانه كسر گنبد كسرى

و در باب درياچه ساوه و محل آن بعضى از مورخين دقيق ترديدى دارند كه آيا اين بحيره در فضائى بوده كه حوالى آن جلگهء شهر قم حاليه واقع شده است يا همين كوير مشهور