سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤

4 - شرح جغرافياى درياچهء ما بين تهران و قم توسط ناصر الدين شاه در ششمين سفر قم 1

درياچه‌اى كه در ميان تهران و قم تشكيل يافته است ، همان بحيرهء 2 ساوه است كه در تواريخ ضبط است ، كه تقريبا در يكهزار و سيصد و پنجاه و هفت سال قبل از اين در يوم تولد حضرت ختمى مآب صلى الله عليه و آله ، خشك شده . اكنون شش سال است كه مجددا شروع به تشكيل 3 كرده است .

اين‌كه معروف به درياچهء ساوه شده ، سببش اين است كه اراضى طرف غربى درياچه اتصال به خاك ساوه دارد و علاوه بر اين‌رودخانه‌اى كه از ساوه جارى است به اين درياچه مىريزد .

رودخانه‌هايى كه اكنون داخل اين درياچه مىشود از اين قرار است :

- رودخانهء ساوه .

- رودخانهء شور كه از محال زرند مىآيد .

- فاضل‌آب رودخانهء كرج كه از زير دير داخل درياچه مىشود .

- فاضل‌آب رودخانهء قم كه از قمرود گذشته ، در زير قريهء كاج جزء درياچه مىشود .

قمرود ، يكى از دهات معتبر خالصهء قم است .

از علائم و آثار چنين استنباط مىشود كه از زيرزمين اين درياچه آبى فوران كرده باشد ، زيرا كه سابقا هم اين‌رودخانه‌ها داخل در اراضى كوير مىشده ، چگونه بوده است كه چنين درياچه تشكيل نمىداده است .

يكى از ساربانان ايل عرب كلكو ، كه در ساحل اين درياچه سكنى داشت ، عرض مىكرد شش سال قبل از اين ، وقتى كه اين درياچه مىخواست تشكيل داده شود ، من خود ، به رأى العين ديدم كه از وسط كوير آب زيادى فوران كرد و كم‌كم زياد شد ، تا محل فوران در زير آب غايب گرديد . بالجمله حال درياچه شده است و آنچه به نظر رسيده مىنگاريم و نقشهء درياچه را هم كه به چه تركيب است رسم مىكنيم .