سفرنامه گوهر مقصود ( فارسى ) — الصفحة ١٧٧
[ فضيلت شور و مشورت ]
و جاى ديگر مىفرمايد :
لقّحوا عقولكم بالمذاكرة * و استعينوا على حوائجكم بالمشاورة « 1 »
كه اوّل بايد كميت عقول را در ميدان مذاكره به جولان درآورد ؛ بعد ، به استعانت مشاورت گوى مقصود را ربود .
و در كلّيات و جزئيّات امور ، دانايان ما فرمودند : « المشاورة حصن من الندامة و امن من الملامة . » « 2 » يعنى مشاورت حصن حصينى است ، از براى خدنگ ملامت . و دارالامنى است ، از جهت سهام ندامت . وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً « 3 » پس ، بدين قلعهء محكم توسل جستن ، از ورطه‌هاى مهالك ، بيرون جستن است . چنانچه گفته‌اند :
شاور صديقك فى الخفىّ المشكل * و اقبل نصيحة متفضّل
و اللّه قد اوحى بذاك نبيه * فى قوله « شاورهم » و توكّل « 4 »
از آنجايى كه فرموده‌اند : « الاستشارة عين الهداية . » « 5 » و همچنين گفته‌اند : « و شاورهم فالنجح فى مشاورة . » « 6 »
و كلمات معجز علامات حلّال مشكلات امير المومنين - عليه السلام - دليل واضحى است بر شور كه مىفرمايد : « عليك بالمشاورة فانّها نتيجة الحزم . » « 7 »
و ايضا مىفرمايد : « بئس الاستعداد الاستبداد . » « 8 »
( 1 ) . عقل را با عقل ديگر يار كن * امر شورى بينهم را كار كن ( مولوى ) ( 2 ) . يعنى : « راهنمايى خواستن و مبادلهء افكار براى رسيدن به راه درست ، دژى است در برابر پشيمانى و موجب ايمنى از ملامت و سرزنش است . » آثار الصادقين ، ج 10 ، ص 141 . ( 3 ) . « و هركه در آنجا داخل شود ايمن باشد » آل عمران 3 / 97 . ( 4 ) . يعنى : « در مشكلات پيچيده با دوست يكرنگ خود رايزنى كن و نصيحتى را كه بر تو عرضه مىدارد بپذير . اين سخن وحى خداوند به پيامبر اوست آنجا كه - بر پيامبر - مىفرمايد : با آنها رايزنى كن و تدبيرشان را بخواه و بر خداوند تكيه داشته باش . » در امثال و حكم به جاى « قد اوحى » قد اوصى ضبط شده است . ( 5 ) . يعنى : « جستجوى تدبير ديگران و صلاح‌پرسى عين راهيابى و نجات از گمراهى است . » آثار الصادقين ، ج 10 ، ص 136 . ( 6 ) . يعنى : « رايزنى كن كه پيروزى در مبادلهء راى و تدبير است . » ( 7 ) . يعنى : « نظرخواهى از كارشناس بر تو لازم است زيرا اين كار ( نشانه و ) نتيجهء دورانديشى است . » آثار الصادقين ، ج 10 ، ص 144 . ( 8 ) . يعنى : « بدترين توانايى ، خودرأيى است . » آثار الصادقين ، ج 2 ، ص 18 .