سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى ) — الصفحة ٦٦

[ فصل دوّم ] فهرست ايام شهر ذى الحجة الحرام 1283

هريك از رباطها سنگى تراشيده نصب نموده است كه روز ورود حاجى جعفر خان براى مرمت اين رباط در مأموريت از جانب اولياى دولت عليّه فلان روز بود و به عوض مرمت كارها كرده كه موجب خرابى شده است . مثلا آجرهاى بام بعضى از رباطها را كنده و به جاى او گچ كشيده و آجرها را به مصرف ديگر رسانيده كه حالا در وقت باران از سقف حجرات آب مىچكد . گويند شخصى از اكراد به شهر آمد ، ظروف چينى خريد ، خيال كرد اگر در صحرا بشكند كسى نيست بند بزند ، ظروف را شكست و داد بند زدند و به آسودگى خاطر برداشت رفت . مرمت حاجى در آن رباطها همين حالت را دارد .

بالجمله آن شب چنان باد و بارانى شديد هايل شد كه از طوفان نوح حكايت مىكرد و قبل از شدت باران بنه را به همراه حاجى عباس قلى يوزباشى و ساير فراشان روانه كرمانشاهان نمودم كه حين ورود خشت‌هاى سعادت‌سرشت ، چادرها زده و منزل آماده باشد .

آن باد و باران آنها را در وسط راه گرفته بود ، شبى تاريك و طوفانى هولناك ، كه ديده و دست از كار فرو مىماند . به هزار مشقت راه را طى نموده ، خود را به شهر رسانيده بودند .

شب در باب وسعت ايوانى كه در ذيل كوه است گفتگو شد . اين خانه‌زاد گفتم صد ذرع بيش‌تر است و هريك در اين خصوص چيزى گفتند . قرار داديم صبح وقت حركت ذرع نمايند . بعد از نماز صبح كه خواستيم برويم حاجى ميرزا رحيم ، فراش خلوت سركار اقدس ، به اتفاق آقا حسين قمى رفتند ؛ بعد مراجعت نموده خبر آوردند چوبى در دست حاجى بوده كه زياد [ تر ] از يك ذرع قد داشت . از آن چوب يك صد و سى عدد دهنهء ايوان بوده است ، به انضمام زيادتى ، يك صد و پنجاه ذرع برآورد كرديم . و از اين همه احتمالات و تخمين ، اين فدوى بهتر تخمين كرده بودم ، زيراكه جناب آقا سيد اسد اللّه سى ذرع گفته بود و ديگران از شصت و هفتاد بيش نگفتند و اگر اصرار آنها نبود همين قدرها به نظر فدوى آمد ، ولى در مقابل سى ذرع نتوانستم زياده از صد ذرع بگويم .

سه‌شنبه سوم شهر ذى الحجة الحرام از منزل بيستون وقت طلوع آفتاب به عزم كرمانشاهان حركت نموده روانه شديم . اول بهار و باران‌هاى پىدرپى و زمين قابل خضارت و طراوت آن پيدا است . ولى در بعضى جاها زمين از آب باران و انهار و كثرت عبور تالى چمچال و ثانى صحنه بود . جمعى زوار از اهل گيلان از عتبات عاليات مراجعت نموده از كرمانشاهان شبگير 16 برآمده بودند . يكى [ را ] پرسيديم از اهل كجايى ؟ گفت ديروز گيلانى بودم ، امروز گلانىام . واقعا جز تركيبى از شكل انسان ديگر چيزى از شمايل آدمى براى آنها نمانده بود . و آن روز اغلب مردم به همين حالت مضحك بودند .

نيم فرسنگ به رودخانهء قراسو مانده در كنار زراعت آفتاب‌گردان زده ، صرف ناهار نموديم . سيد ابو طالب ، خادم كاظمين عليهما السلام ، از كرمانشاه به استقبال آمد و مذكور