سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى ) — الصفحة ١٣

ميرزا خانلر خان اعتصام الملك

در سال 1252 ه - ق شاهزادهء بهمن ميرزا ملقب به بهاء الدوله پسر سى و هفتم فتحعليشاه حاكم كاشان مىشود و ميرزا محمد على مازندرانى را به‌عنوان استيفا و تحريرات دولتى با خود به كاشان مىبرد .

در اين خصوص نيز مىنويسد :

« . . . ولى از شغل استيفا و تحريرات و ساير وجوهات كناره گرفتم و از دادوستد ديوانى استعفا جستم . لذت صحبت حضور اختيار كردم . فيصل مهام خواص و عوام پيشنهاد خاطر نمودم . خدمات فضلا و صاحبان شريعت را التزام آوردم . . . »

در سال 1254 ه - ق كه شاهزادهء بهمن ميرزا از حكومت كاشان معاف مىگردد ، با جميع همكاران به تهران مىآيد و هريك از آنان به ديار خود مىروند و جمعشان پريشان مىگردد . لذا ميرزا محمد على مازندرانى مرخص گشته به قم مىرود . سپس گاهى در قم و زمانى در تهران اقامت داشته ، تا سال 1261 ه - ق در سن 49 سالگى در قم بدرود زندگى مىگويد :

هشت فرزند بهمرسانيد كه چهار نفر از آنان به ثمر رسيدند .

اولى ميرزا يوسف نام داشت كه در سن 18 سالگى به هندوستان رفت و ديگر برنگشت .

دومى ميرزا خانلر خان است . در همان دفتر مىنويسد :

« تاريخ ولادت باسعادت گرامى فرزند اعز ارشد ارجمند و قرة العين » « دلبند ، ميرزا محمد باقر مسمى والد غفران مآثرم ، مشهور و ملقب به ميرزا - » « خانلر يوم سه‌شنبهء هفدهم شهر محرم الحرام من شهور سنهء 1243 .

سومى خير النسا خانم كه اين نام ، نام مادرش بوده و ملقب به تاجلى بيگم گرديد . به سال 1248 .

فرزند چهارم ميرزا محمود خان بود كه در كاشان به سال 1250 ه - ق متولد شد . بعدها ملقب به مشاور الملك محمودى گرديد .