زبدة التواريخ ، أخبار الأمراء والملوك السلجوقية ( فارسى ) — الصفحة ٩٤
سخن از سركشى ملك شهاب الدوله تكش بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
« بر فراز آن بلند تپّه‌ها ، تر مىكرد شبمان ؛ آن روان باران ريزان . / نخفتيم بر سنّت دلدادگان تا به صبح ؛ و گفتيم كاى ناپسنديده تو را خداى ، رو به خواب / كه مرا چه باك از مردمان ، كه خداى است آگه بدان . »
پس از او مقتدى را تعيين كردند ، كه همان ابو القاسم عبيد اللّه بن ذخيره محمد بن قائم بن قادر بن اسحاق بن مقتدر بن معتضد است . مادرش كنيزى ارمنى بود و همان روزى كه نيايش القائم بأمر اللّه درگذشت ، به خلافت با او بيعت شد . در آغاز ، اميران و بزرگان و اشراف با او بيعت كردند ، و سپس بيرون آمد و با مردم نماز عصر گزارد و تابوت جدّش ببرد و بر او نماز خواند و در اتاقى كه خلوتگاهش بود ، در خاك كرد . بدينسان خلافت المقتدى بأمر اللّه قرار يافت و كارش بالاگرفت . بغداد به روزگار وى آبادان و پرجمعيّت شد . در يمن و شام و بيت المقدّس به نامش خطبه مىخواندند و هم به روزگار او مسلمانان رها و انطاكيه را از روميان بازپس گرفتند . « 1 » همّتى بلند داشت و هيبتى و شجاعتى ، و هيبتش شكوه خلافت را سبب بود .
سخن از سركشى ملك شهاب الدوله تكش بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
سخن از سركشى ملك شهاب الدوله تكش بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
پس از چندى ، سلطان به سال چهارصد و شصت و هفت به مرغآب هرات بازگشت . هم در اين هنگام ، امير الامرا و خويشانش آهنگ بارگاه سلطان كردند ، كه وزير و اركان دولت به پذيرهء ايشان رفتند و سلطان بر آنان خلعت پوشاند . ملك شهاب الدوله تكش نيز به بارگاه بيامد و از خلعت و اكرام ، صلتى تمام يافت و به بلخ بازشد . سلطان هم به سپهسالار امير سوتكين اشارت كرد كه با جلوداران لشكر به بلخ رود ، كه خاقان شمس الملك ديگرباره مىكوشيد تا آتش وحشت برافروزد و چشم كينه بيدار كند . او نيز سبك برفت ، و دو گروه بر ساحل جيحون با هم روبرو شدند . خاقان شمس الملك بر دژ ترمذ چيره شد و اسپهبد كبودجامه را در آنجا بكشت اما دژ ديگرباره بر كسان سلطان گشوده شد و خاقانيان شكست خوردند و آنان را روى گريز نماند .
پس از چندى سلطان آهنگ شمس الملك كرد ، و در حوالى نخشب روشنايى آتش آن‌دو
( 1 ) . دو شهر رها و انطاكيه را سلجوقيان به سال 477 ه گرفتند . نك . به : ابن قلانسى 117 .