زبدة التواريخ ، أخبار الأمراء والملوك السلجوقية ( فارسى ) — الصفحة ٨٨
روزگار سلطان اعظم جلال الدوله ابو الفتح ملكشاه بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
شصت و پنج جان سپرد . « 1 » گاه‌شاهيش ده سال بود و فرزندانش ملكشاه ، اياز ، تتش ، تكش ، بورى برس و ارسلان ارغون بودند . منشى خوش داشت و دلير بود و ديندار و دادگر و منصف ، و به گاه نبرد فيروز . فراوان به غزوه و جهاد مىرفت و روزانه پنجاه گوسپند قربانى مىكرد و خوراك مىساخت و به بىچيزان مىداد ، و اين جداى از آن مقررى بود كه اميران و سپاهيان را معين كرده بود . سلطان چهل سال و دو ماه بزيست و به مرو در كنار پدر و عمّش در خاك شد ، و وصيت كرد كه سلطنت به فرزندش ملكشاه رسد و وزيرش نظام الملك را نيز به فرمانبردارى از او سفارش كرد و او و سپاهيان را بر اين سوگند داد . « 2 »
روزگار سلطان اعظم جلال الدوله ابو الفتح ملكشاه بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
روزگار سلطان اعظم جلال الدوله ابو الفتح ملكشاه بن الب ارسلان بن داود بن ميكاييل بن سلجوق
او - كه خدايش بيامرزاد - واسطة العقد شاهان سلجوقى بود و به بختيارى در حلّ و عقد و گشاد و بست امور اقاليم زمين نامبردار . خداوند چيزها به دو داد كه هيچ پادشاهى را نداده است ؛ نه از پيشينيان و نه از پسينيان . از بختيارىهاى بزرگ او يكى اين بود كه در هيچ سفرى با پدر همراه نبود ، مگر در سفرى كه پدر در آن به قتل آمد ، و پدرش چندان بماند كه لشكر را سفارش كند و از بهر او سوگند دهد . سلطان اعظم ملكشاه به مرو باز شد و پادشاهى را روى به اوامر و نواهيش نگران گشت . شاهان اطراف فرمانبردارش شدند و يارى و لطفى دلخواه از او ديدند . نيز سلطان به عمّش ، قاورد بن ملك داود ، نامه‌اى كرد دلگشا و اندوه‌زدا .
اين زمان شرف الملك ابو سعد مستوفى خوارزمى « 3 » به نظام الملك گفت كه شايسته‌تر كارى
( 1 ) . بنابه گفتهء ابن اثير ( 10 / 25 ) الب ارسلان به سال 420 يا 424 ه زاده شد و در دهم ربيع الاول سال 465 ه ( 24 دسامبر سال 1072 م ) جان سپرد . ( 2 ) . در اينجا در حاشيهء اين عبارت‌ها مىآيد : مىگويم : در تاريخى ديدم كه كمان از دست سلطان الب ارسلان نمىافتاد ، حتى در مكتب ، و او زمانى سپاهى مردى ديد كه به مردى عامى ستم مىكند . . . الب ارسلان بدان سرباز تيرى انداخت كه به دو خورد . . . در چشم مردمان نيك و بزرگ آمد و سخن كردند . . . تير صائبى به اين شاه رسيد و . . . . ( 3 ) . حاج شرف الملك ابو سعد محمد بن منصور بن محمد خوارزمى ( درگذشته به سال 1101 - 1100 م ) مستوفى ، نزد سلطان الب ارسلان و ملكشاه به‌عنوان مستوفى پادشاهى و صاحب ديوان زمام و استيفا كار كرد . بندارى 61 - 60 .