رستم التواريخ ( فارسى ) — الصفحة ١٧٠

افادهء حكيمانه رستم الحكماى نوجوان كه سرمشقى است به جهت ملوك

افادهء حكيمانه رستم الحكماى نوجوان كه سرمشقى است به جهت ملوك

افادهء حكيمانه رستم الحكماى نوجوان كه سرمشقى است به جهت ملوك

بر او الالباب ، پوشيده مباد كه حضرت رب الارباب ، به قدرت كامله و حكمت بالغه ، اركان اربعه و افلاك تسعه و عقول عشره و كواكب سبعه و مواليد ثلاثه و انجم و اجرام علويه را آفريد و به بركت اسماى حسناى خود ، به هريك از اينان ، تأثيرى بخشيده و كواكب سبعه را آباى علويه و اركان اربعه را امهات سفليه و جمادات و نبات و حيوانات را مواليد ثلاثه قرار داد و اختلاف‌ها و تغييرهايى كه در اشكال و الوان و احوال و فنا و بقاى همهء اشيا و زمين و هرچه در آن و بر آن است ، رو مىدهد ، جميعا از تأثيرات افلاك و انجم ، به اشارات عقول عشره مىباشد كه از عقل اول كه عقل كل و اول ما خلق اللّه باشد ، امر ، جارى مىشود ، به ترتيب ، تا به عقل دهم مىرسد .

هفت كواكب ، در هفت فلك ، خلفا و كارگذاران خداى يگانه و واجب الوجود مىباشند و به مناسبت ، تربيت هفت كشور و اهلشان و هفت معدن با ايشان است ، به امر قادر فعال لما يريد . و اين سيزده كرهء تودرتو را عالم كبير ، و هريك از بنىآدم را يك عالم صغيرى بدان . يعنى هر چه از اجزا و اعضا و صفاتى كه در عالم كبير مىباشد ، همان‌ها به زياده و كم ، در عالم صغير كه فردا فردا از بنى آدم باشد ، موجود مىباشد .

ارباب دانش و بينش ، اين را بدانند كه اگر خداى عالم تبارك و تعالى ، نوع بشر را نيافريده بود ، عالم كبير و هرچه در آن است ، وجود معطله و بىفايده و بىمصرف مىبودند . پس نتيجهء اين كلام مستدام ، آن است كه عالم و مافيه ، يعنى همهء ماسوى اللّه ، مخصوص بنى آدم و طفيل ايشان ، مخلوق و موجود شده و از ما يحتاج بنى آدم نيست چيزى كه مخلوق و موجود نباشد .

در نوع بنى آدم ، هر عاقلى ، شريف و هر عقلى ، اشرف مىباشد . و عقل را مراتب