مجمل رشوند ( فارسى ) — الصفحة ٤٤
فرزندان محمد زمان خان
عطوفت پدر روزى چند طغرا مكتوب به مشقها به فرمايشات نستعليق مذاق ايشان مشقها نوشته كه ثلثى از آن تحرير در بحر نتوانم به حيز تحرير آورد . بعد به استرجاع مكاتبات و محاسبات ضبّاط پرداخته تا دستم راست شد . دست به دست آموز خود ساخته ، به دستم كارها داد ، كه برخورد به دستم مىدانستم . گاهى پدر از راه تعليم نوشتجات را پاره و تازه دستور العملى مىداد تا دستم كار گرفت ، ولى جدّ زن پدر هر روز به جسد پدر رفته ، در معرض سياست برآمدم . از شور چشمى ، اوقاتم را تلخ داشت كه آب شيرين را در كامم منع مىنمود .
ترشرويى را شعار و بيمزگيها مىكرد تا پدر بر ما شدى كند و تيزى نمايد ، لابد منع بلا را بر خود همواره و ترك درس و مشق نكرده با كمال دلسردى سرگرم كار ، تا كرم خدا چه كند . چند سال به سبب كاوش و احكام حكّام قزوين ، مرحوم ابوى با عيال به گيلان رفته در آن جا نيز مشغول بودم . . .
پس از . . . ركن الدّوله مأمور خراسان شد [ 1238 ه . ق . ] . . . مرحوم ابوى را حسب الرّقم حاكم رودبار كرد . . . حقير در رودبار صغير ، امرم از سوء سلوك زن پدر چون سوء معتل العين مانده به اين علّتها اغلب اوقات ، متزلزل ، لابد نيمهشب استاد عبدل نام رازميانى ، كه از اقارب مادرى بود ، مادرم روانه مدرسه كرده . به مادرم چند خرجى داده از راه بهرامآباد به شهر رفته در مدرسهء مولاويردى خان ، با دو نفر نوكر از ولدان ميرزا شعبان ، كه يكى از نوكر شده بودند و يكى ميرزا يونس نام خوشنويس ، همدرس خود ساخته ، مشغول صرف و نحو به نحوى شده ، كه به نجوى و آشكار اشتغال مشق و درس مىنمودم . به مشقّت