سيرة جلال الدين يا تاريخ جلالى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٣

فرستادن سلطان قاضى مجير الدّين را در استخراج سحر به بغداد

در حضرت سلطنت ، نشايد و نبايد ، و پادشاه وعده فرمود ، كه مقالات ما خود استماع فرمايد ، و چون شرف الملك خواست كه بترافع پردازد ، شهريار ما را به خدمت طلبيد و محاكمهء من و خصم ، هم در محضر وى خاتمه يافت ، و بانجام ضياء الملك ، رانده و مردود ، از مجلس شاه بيرون امد ، و هم در حال وى را تب گرفت ، و پس از روزى چند ، بديار آخرت و جوار مغفرت شتافت " ن "

خدايا بعزّت كه بر من مگير * گناه ار ز من رفت پوزش پذير

و گر نيز از وى خطا رفت كار * برحمت هم از وى خطا در گذار

فرستادن سلطان قاضى مجير الدّين را در استخراج سحر به بغداد

فرستادن سلطان قاضى مجير الدّين را در استخراج سحر به بغداد

بهنگام اقامت سلطان در عراق ، شخصى ، خوارزمى ، از تاتار گريخته به خدمت پيوست ، و از جانب صدر علّامه ، سراج الدّين ابو يوسف يعقوب سكّاكى ، پيام داشت ، و سكّاكى از دانشمندان خوارزم ، و در فنون هنر و شعب علوم ، سرامد همگان ، و پيشواى اهل زمان ، و مصنفات وى در علوم متداول ، آيات براعت ، و معجزات صناعت بود ، و مردمان بمهارت وى در علوم غريبه ، چندان عقيدت داشتند كه ميپنداشتند ، وى بتأثير افسون ، آب روان را از جريان بازدارد ، و بتسخير كواكب ستاره را از مسير خويش برارد ، و اين مرد در خدمت شاهنشاه تقرّب يافت ، و چون وى آهنگ بغداد كرد ، سكّاكى تمثالى سحراميز بساخت ، و بشاهنشاه داد ، تا آن را در بغداد دفن كنند ، و بدينكار شاهنشاه به مقصود رسد ، و بر فرمانروائى آن ناحيت دست يابد ، و شاهنشاه آن تمثال را ، بهنگام فرستادن قاضى مجير الدّين ببغداد ، بوى سپرد ، و وى آن را ، در خانهء كه بدان فرود امد مدفون ساخت ، و چون بدينگاه آن خوارزمى به حضرت سلطنت رسيد ، چنين گفت كه علامهء سكّاكى را اينك عقيدت آنست ، كه ترتيب سحر به عكس مراد اتفاق افتاده ، ازينرو زيانش بسلطان رسيده و سود آن بخليفه بازگشته است ، و هم اكنون اگر مجير الدّين زنده باشد ، وى را ببغداد گسيل دارند ، تا بهر حيله تواند ، آن تمثال را بيرون ارد و بسوزاند ، و قاضى مجير الدّين نيز اين قول را تصديق داشت ، بدين سبب شهريار قاضى مذكور را ، بنام رسالت و انجام بعضى امور ببغداد فرستاد ، و او را باستخراج تمثال فرمان داد ، لكن وى چندانكه بچاره‌گرى برخاست ، نتوانست در خانهء نخستين درايد ، و كوشش وى بيهوده ماند ، و من خود ندانم ، از عقيدت باطل اين مرد فاضل تعجب شايد داشت ، يا از فريفتن اولياء سلطنت ، بدين فسانه و افسون شگفت بايد كرد ، و خود كه ديده است كه دولتى از انقراض و زوال