شاه اسماعيل نامه ( فارسى ) — الصفحة ٦١

ج ) وقايعى كه پيش از حمله به شروان اتّفاق افتاد

بود ، آمده است . اين مطلب البتّه ، مىتواند چنين توجيه شود كه قاسمى به سبب اهمّيّت پيكار اسماعيل با فرّخ‌يسار ، ذكر محاربه را پيش از فتح قلعه آورده است . نمونه‌اى از ابيات قاسمى در استوارى قلعه و فتح آن و بخشيدن اسرا ذكر مىشود :

استوارى قلعه :

حصارى در آن ملك بود استوار * زده طعنه بر طاق نيلى حصار

گريزان ز خيل ظفر دستگاه * به آن قلعه برد از نهبيش پناه

در آن قلعه رفتند انديشناك * چو بهرام [ پر ] كينه در برج خاك

مگو قلعه بل كوه فرهاد بود * اساس وى از سنگ بيداد بود

چو سدّ سكندر بنا ز آهنش * فلك سنگى افتاده در دامنش

چو انديشهء اهل همّت بلند * و زو كوته انديشه‌ها [ را ] كمند

زحل كرده در خاك ريزش نگاه * چو خورشيدش افتاده از سر كلاه

( 1332 - 1338 )

فتح قلعه و عذرخواهى اسيران و بخشيده شدن آنها :

چو ديدند جنگ‌آوران [ آن ] زمان * كه نتوان گرفتن به جنگ آسمان

به تدبير فتحش عنان تافتند * زمين از پى نقب بشكافتند

تهى ساختند از يمين و يسار * به يك دم ته برج‌هاى حصار

به زير حصار آتش افروختند * بر آتش دل دشمنان سوختند . . .

چو ديدند آن قوم برگشته روز * كه شد آتش اژدها بيشه‌سوز

گشادند دروازه‌ها در زمان * به دست دعا چون در آسمان

امان‌خواه ، پير و جوان آمدند * به نزديك شاه جهان آمدند

گشادند لب را به تقصير خويش * كه اى لطف عامت ز اندازه بيش

بدىها ز نابخردى كرده‌ايم * تو نيكى كن ار ما بدى كرده‌ايم

به بدخو به جز نيك‌خويى مكن * به جاى بدى جز نكويى مكن

مده تا توانى نكويى ز دست * كه آيد بد از دست هركس كه هست

شه از مرحمت نيز بنواختش * به تاج سعادت برافراختش

بديشان به لطف و كرم كار كرد * ز راه كرم لطف بسيار كرد

شد از يارى بخت و عون إله * چنان خيبرى فتح بر دست شاه

( نك : 1386 - 1403 )