سه سال در دربار ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٣
20 مه - 23 شوال
20 مه - 23 شوال
20 مه - 23 شوال
راه از منظريه تا قم مستقيم است فقط در وسط راه قدرى منحرف مىشود تا از روى پل دلاك بگذرد . اين پل به قول مشهور كار يك نفر دلاك است .
در منتهى اليه راه گنبد طلا و مناره‌هاى مزار حضرت فاطمه معصومه ساخته شده .
وجود اين مزار در اين نقطه بر آن باعث آمده است كه شيعيان از جميع نقاط اموات خود را براى دفن به اينجا بياورند چنان كه شاه صفى و شاه عباس و شاه سليمان از سلسله صفويه و فتحعلى شاه و محمد شاه از سلسله قاجاريه در اين محل مدفونند ، ناصر الدين شاه هم در همين نقطه در كار تهيه قبرى جهت خود هست و امين السلطان هر سال براى فاتحه‌خوانى بر سر قبر مادر خود به اينجا مىآيد .
شهر قم پر از سيد و ملاست و خدا مىداند كه چقدر سيد و ملا از بركت مزار حضرت معصومه در اين شهر نان مىخورند .
چون شهر قم را خانمى تحت حمايت دارد حكومت آن را هم شاه به خانمى كه دختر ارشد او يعنى فخر الملوك باشد واگذاشته است .
قم در وسط باغستان‌هايى سبز و خرم واقع شده و سبزى تيره‌فام درختان به خوبى از رنگ سرخ و زرد تپه‌هاى اطراف مشخص است .
آبادى شهر در ساحل راست قم‌رود ساخته شده . عرص اين رودخانه فوق العاده زياد است و مىرساند كه در مواقع طغيان آب آن زياد مىشود . اردوى ما را در ساحل چپ قم‌رود در فاصله كمى از آخرين خانه‌هاى شهر زده بودند ، شاه و اندرون در باغ پردرخت و آبى جا داشتند و سايرين در اين‌طرف و آن‌طرف حتى در بستر رودخانه پراكنده از يكديگر زندگى مىكردند .
سه روز اقامت در چنين محلى كه غير از مزار حضرت معصومه هيچ جاى ديدنى ندارد واقعا بسيار زياد بود به خصوص كه در اين دهانه دشت كوير گرما بيداد مىكرد .
من اكر تمام وقتم به تفقد حال مريضانم نمىگذشت باز قسمت اعظم آن در اين كار صرف مىشد چه غير از مريضان سابق عريضهء ديگرى هم پيدا كرده بودم و آن دختر زيباى باغبان‌باشى بود كه شاه با وجود حمل پنج ماههء او راضى نمىشد كه از آن خانم زيبا دقيقه‌اى دور بماند و در اين سفر تكان كالسكه حال او را منقلب ساخته بود .