ده سفرنامه ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٧
شوش
و آنها معتقدند كه اين شهر به وسيله هوشنگ بنيان‌گذارى شده است . بنا به روايات افسانه‌اى يونان تىتونيوس « 16 » پسر ممنون « 17 » بانى و مؤسس شوشتر بوده است . سوسيانا نام استان بيشتر به شوشان نزديكتر است .
خوزستان نام جديدى است كه اخيرا به اين استان داده شده است . بنا به قول يونانىها اين نام از سكنه اين كوهستانها به نام‌هاى كيسى كاسى كوسى « 18 » ( خوزى ) اقتباس شده است .
« نيرچوس » « 19 » بدون اينكه وارد شط العرب شود ، با كشتى روانه سوس گرديد . »
با اين توصيف او نمىتواند خود را به شهرى كه در كنار كرخه است برساند .
« هنگامى كه اسكندر از رودخانه ايوليوز « 20 » عقب مىنشست ، كشتىهاى كهنه و فرسوده خود را از طريق حفار به شط العرب فرستاد . »
در نتيجه دليل قطعى ديگرى كه نمىتوانيم شوشتر را به جاى سوس به حساب آوريم اين است كه ابن حوقل مىگويد در خوزستان هيچ كوهى وجود ندارد مگر در شوشتر و گندى شاپور ، و او همچنين مىگويد كه قلعه سوس مكان مستحكمى بوده كه گمان مىرود بر بالاى تپه‌اى ساخته شده بود . »
از اينكه شهر سوس در كنار رودخانه‌هاى ايوليوز چوسپس « 21 » واقع شده است به عقيده من قابل انكار نيست . و اما بزرگترين مسئله اين است كه كدام يك از سه رودخانه بزرگ يعنى كارون ،
( 16 ) - Tithomivs ( 17 ) - Memnon ( 18 ) - Kossi , Kussi , Kissi . ( 19 ) - Nearchus , ( 20 ) - Euleus , ( 21 ) - Choaspes