مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨
هرمز بن شاپور
جمع نتوان نمود مگر به مال ، و فراهم آمدن مال ميسر نشود مگر به آبادانى ، و تعمير تيسير نپذيرد مگر به عدل .
و فرمود كه : سلطان عادل خير من مطر وابل . پادشاه داددهنده بهتر است از باران بزرگ قطره ، چه فايدهء باران به بعضى از بلدان رسد و رشحات سحاب عاطفت سلطان ، عامهء رعايا و كافهء برايا را شامل باشد .
هم او فرمايد كه : الدين بالملك يقوى و الملك بالدين يبقى . ماحصل اين كلام از فحواى اين دو بيت مستفاد مىشود ،
بيت
سرسبزى نهال سعادت به باغ ملك * بىرشحهء عيون شرايع طمع مدار
ليكن زلال چشمهء دين كى شود روان * بىيارى سياست شاهان كامكار
و از سخنان او است كه : به دنيا رغبت منمائيد كه با هيچكس وفا نكند و دست از او بازمداريد كه آخرت بىاو به‌دست نيايد . يعنى دل به اين معشوق پر جفا و محبوب بىوفا منه كه امور آخرت مهمل ماند و بالكل نيز ترك او مده كه امر معيشت و عبادت بىاين بضاعت تمشيت نپذيرد .
شاپور بن اردشير
شاپور بن اردشير
پادشاهى عادل باذل بود . در نظام التواريخ مذكور است كه شاپور شهر نيشابور [ را ] كه طهمورث بنا كرده بود و اسكندر خراب ساخته آبادان گردانيد . و بلاد شاپور از اعمال فارس و جندشاپور از خوزستان و شادشاپور از سجستان « 1 » از جملهء آثار اوست .
از كلمات شاپور است كه : ان الكريم المختار من استوى عنده الذهب و الأحجار .
و من كلامه ايضا : لا عصمة الا بالتوفيق اللّه تعالى و لا حكم الا بتأييده و لا صدقة الا بنيته و لا راى الّا بمشورته .
هرمز بن شاپور
هرمز بن شاپور
به سمت جرأت و مردانگى موصوف و به صفت نصفت و فرزانگى معروف بود .
رام‌هرمز از اعمال خوزستان و دستگرد در ميان بغداد و خوزستان از جملهء عمارات او است .
( 1 ) . در تاريخ گزيده : « شادشاپور قزوين » .