مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٩

سخن گفتن قلم بلاغت دستگاه در باب اثنيهء ابنيهء پادشاه عدالت انتباه

فضايش مبرا ز گرد و غبار * حريمش معرا ز خاشاك و خس

زلالش به آب خضر همنشين * هوايش به روح القدس همنفس

چراغش ز نور قدم مستنير * فروغش ز شمع ازل مقتبس

بجز بوسه دادن به خاك درش * ندارند كروبيان ملتمس

درو هركه ره يافت با خويش گفت * بهشت مخلد همين است و بس

خرد بهر سال بنايش نوشت * « نديده چنين خانه‌اى هيچكس »

- 940

ديگر از جملهء عمارات مخترعهء حضرت پادشاهى كوشكى است در قلعهء دار الخلافت آگره بر سطح منزلى كه در سوابق ايام ، خزانهء حكام هند بوده بنا نموده‌اند . و آن قصر مشتمل است بر حجرات و ايوانها و در رفعت به مرتبه‌اى است كه هركس بر بامش نشيند خود را با ساكنان سدره همنشين بيند و به دست آرزو از خوشهء سنبله و خرمن ماه ، دانه چيند .

بيت

از بلنديش هست در تشوير * قبهء نه سپهر و قصر سدير

آب جون تا سه چهار كروه « 1 » از آن عمارت به‌نظر درمىآيد و صفا و لطافت آن ، ابواب فرح بر خواطر مىگشايد .

قطعه

عين تسنيم است آبش يا زلال سلسبيل * عرصهء چرخ است صحنش يا بهشت جاودان

آب و باد اوست چون باد مسيح و آب خضر * باد جان بخشش چو جان و آب دلجويش روان

و از آن جمله عمارتى است كه در حصار گواليار كه از بدايع صنايع آفريدگار است از سنگ تراشيده صفت رفعت گرفته و اطراف و جوانب آن به اصناف زيب و زينت ، سمت لطافت پذيرفته .

قطعه

اوجش فلكى است كز بلندى * معيار عيار آسمان است

در حافظه از خيال نقشش * بشكفته هزار بوستان است


( 1 ) . كروه واحد مسافت است به اندازهء ثلث فرسنگ و در هندوستان برابر با دو ميل انگليسى .