مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨١

نثار كردن جواهر زواهر عبارات در صفت مجلس جشن و سور و به‌دست آوردن نقود عقود مرادات از اختراعات پادشاه مؤيد و منصور

بيت

اين منظرى كه رشك سپهر مدور است * از فرش مرتفع شده با عرش همبر است

چون سرو سركشيده ستونهاش هر طرف * گويا درخت سدره و طوبى مكرر است

وضعش مسدس آمد و از فيض لم يزل * از شش جهت به دولت و اقبال درخور است

ثابت قدم چو كوه بود ليك وقت كوچ * نقلش به هر ديار كه خواهى ميسر است

هر جانبش به رنگ دگر جلوه مىكند * اين رنگ اختراع در آفاق كمتر است

سقفش كه زيب ديد ز اجناس روزگار * بر فرق پادشاه جهان سايه‌گستر است

خاقان كامياب همايون كه از شرف * خاك درش چو آب خضر روحپرور است

شاه فلك جناب كه در جنب همتش * نه گنبد سپهر سراى محقر است

و از آن جمله ديگر خرگاهى است كه به عدد بروج سپهر محتوى بر دوازده برج است و آن بروج از پنجره‌هائى كه انوار كواكب دولت از ثقبهاى آن تابان است تركيب يافته ، و فروغ حسن ترتيب و تركيب آن بر صحايف احوال كائنات تافته .

ز روزنهاش نور بخت تابان * ز درها قاصد دولت شتابان

و خرگاهى ديگر مانند فلك الافلاك كه محيط فلك ثوابت است جميع جوانب اين خرگاه را احاطه نموده چنانچه پوشش بر آن وقوع مىيابد ، و همچنان كه فلك اطلس از نقوش ثوابت و سيار مبراست اين خرگاه نيز از پنجره و قنات « 1 » معراست . و هرگاه مىخواهند خرگاه محيط و محاط را به‌سان اجزاى قصر روان از هم مىگشايند و از منزلى به منزلى نقل مىنمايند . و اين خرگاه پرنيرنگ نيز به چند رنگ ملون گشته . و تختى بلند

( 1 ) . قنات به معنى پردهء كرباس است كه قائم‌مقام ديوار باشد ( غياث اللغات ) .