مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٨
استسعاد يافتن قلم بلاغت‌نژاد به ذكر بعضى از مخترعات آن ناظم مناظم امور دولت و مراد
و متكفلان امور ديوانى ، و قرار علوفات عساكر ظفرشعار ، و تعين مراتب ملازمان آستان آسمان مقدار مىگمارد . و مهمات سركار مراد و امور بيوتات پادشاه با دين و داد را افاضل‌پناه معالى دستگاه ، صاحب المراد ، لايق التقرب و الاعتماد ، قابل الرعاية و الرشاد ، انيس مجلس خاص و جليس محفل اختصاص ، جلال الدولة و الدنيا و الدين امير اويس محمد - خصه اللّه تعالى بالعز السرمد - مىسازد و بىشائبهء تكلف و غائلهء تصلف چنانچه بايد و شايد به مشيت مهام امور اهالى سركار مذكور و بيوتات پادشاه مؤيد و منصور ، و ترتيب اسباب تجمل و حشمت ، و تكميل موجبات تفاخر و عظمت مىپردازد . اميد به كمال مكرمت جاويد آن‌كه اين سه دولتمند سعادت مآل پيوسته در ظلال اقبال پادشاه حميده‌خصال در تمشيت امور ملك و مال ، طريقى مسلوك دارند كه مستلزم رفاهيت سپاهى و رعيت بوده هر روز دولتى تازه و سعادتى بىاندازه حسب المراد ميسر گردد ، و مقاصد دينى و دنيوى و مآرب صورى و معنوى ملازمان آستان خلافت آشيان حضرت پادشاهى ظل الهى به احسن وجهى و ابلغ صورتى به حصول پيوندد .
مثنوى
خدايا كه اين شاه والاگهر * سليمان مكان و سكندر اثر
به دولت بماناد بسيار سال * مرفه به اقبالش اهل كمال
سعادات دارين بادش قرين * مرادات هر دو جهان همنشين
و از جملهء مخترعات پادشاه جوانبخت پرتدبير ، تقسيم تير است « 1 » و بدان واسطه مرتبهء هريك از ملازمان پايهء سرير خلافت مصير تعين‌پذير است . قلم بلاغت مقال تفصيل اين اجمال را بر اين منوال در سلك تحرير و سمت تقرير انتظام مىدهد كه بر طبق عيار طلا مراتب فرق برايا از اهل دولت و سعادت و مراد را بر دوازده تير منحصر گردانيده‌اند و پايهء قدر و منزلت هريك را به مرتبه‌اى كه مناسب به حال اوست رسانيده‌اند :
تير دوازدهم : كه موافق نهايت عيار طلاى احمر است مخصوص به تركش اقبال پادشاه به استقلال است و كسى را مجال مشاركت در آن محال .
تير يازدهم : منسوب است به اقربا و اخوان و زمره‌اى از سلاطين كه ملازم آستان ملايك آشيانند .
تير دهم : را پير عقل متعلق به اعظم مشايخ و سادات و اكابر علما و اهل سعادات مىشمارد .
( 1 ) . اكبرنامه ، ج 1 ، ص 359 ( م ) .