مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٧
سلطان بديع الزمان بهادر خان
احداث فرموده كه از مشاهدهء آن عمارت جنتصفت و صفاى آن آب عذوبتمآب ، حقيقت معنى جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ « 1 » ظهور مىنمود . در اين مدرسهء شريفه نيز جمعى از افاضل دوران به لوازم افاده و استفاده قيام و اقدام مىنمايند و از اوقاف آن محظوظ و بهرهور مىشوند .
و از اركان دولت ابدپيوند صاحبقران همت بلند ، ميرزا سلطان احمد بن ميرزا سيدى احمد بن ميرزا ميرانشاه « 2 » كه همشيرهء بزرگ سلطان صاحبقران را در حبالهء نكاح داشت در گازرگاه ، حظيرهاى كه در زيب و زينت ، رشك بوستان ارم و در رفعت و وسعت ، غيرت عرصهء اين هفت طارم تواند بود بنا فرمود ، و در آن بقعه نماز جمعه مىگزارند ، و در ايام پنجشنبه مجلس وعظ نيز اتفاق مىافتد و در ساير ايام جمعى از فضلاى انام به لوازم افاده و استفاده قيام و اقدام مىنمايند و از اوقاف آن بهرهء تمام مىبرند .
و ايضا آنجناب در داخل دار السلطنهء هرات كتابخانهاى تعمير فرمود و كتب نفيسه وقف نمود . و در برجى كه در ميان شرق و شمال بلدهء فاخره مذكور است كوشكى رفيع كه در هر منظر از منظرههاى آن كه كسى مىنشيند جهانى به نظرش درمىآيد از حيز قوت به فعل آورد و در درون بلدهء هرات مثل آن عمارتى نتوان يافت .
و مير شجاع الدين محمد برندق برلاس در ولايت چچكتو « 3 » مدرسه و رباطى بنا كرد و آن رباط را « خوشرباط » گويند .
و امير مبارز الدين ولى بيك در مشهد مقدس قريب به روضهء رضويه عمارتى دلپذير ساخت و در آن بقعه مدفون شد و ولد ارشدش - امير محمد - رباط امير شاه ملك را تجديد عمارت كرد و نزديك به منزل شريف خويش مسجدى منقش و حمامى دلكش ممهد و مشيد گردانيد .
و امير شجاع الدين ذو النون ارغون و اولاد امجاد او در ولايت قندهار و زمين داور بقاع نفاع از مساجد و مدارس و خوانق و قلاع تعمير نمودند .
و امير نظام الدين درويش على كه برادر نيكاختر امير عليشير عالى گهر است در موضع فيضآباد كه قريب به قبة الاسلام بلخ است رباطى فيضبخش و حمامى دلكش
( 1 ) . سورهء البقره آيهء 25 . ( 2 ) . مس : « ميرزا سلطان احمد بن ميرزا ميرانشاه » . ( 3 ) . به صورت چيچكتو و جيجكتو هم در متون تاريخى به كار رفته كه ناحيهاى است از بلاد خراسان نزديك ميمنه .