مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

ملك معز الدين حسين بن ملك غياث الدين محمد

كتابت ، رقعه‌اى نوشته اين دو رباعى را در آن مكتوب مندرج گردانيد :

با دشمن من چو دوست بسيار نشست * با دوست نشايدم دگربار نشست

پرهيزم از آن عسل كه با زهر آميخت * بگريزم از آن مگس كه بر مار نشست

* * *

آن به كه خردمند كنارى گيرد * يا گوشهء قلعه و حصارى گيرد

مى مىخورد و لعل بتان مىنوشد * تا عالم آشفته قرارى گيرد

طرفه آن كه ملك شمس الدين محمد بالاخره فريب يافته از مضمون اين اشعار لطافت شعار تجاوز نموده به درگاه اباقا خان رفته در سنهء ست و سبعين و ست مائه « 1 » مسموم شد و ولدش ملك ركن الدين كه به « ملك شمس الدين كهين » اشتهار دارد به سعى تيشين اغول و حكم اباقا خان در هرات پادشاه شد و بعد از فوت او پسرش ملك فخر الدين بر سرير فرماندهى نشست و قتل امير بوجاى ولد دانشمند در قلعهء اختيار الدين در زمان ملك فخر الدين به وقوع پيوست . خانقاه ملك كه در درون بلدهء هرات به بازار ملك واقع است چنانچه مولانا معين الدين محمد اسفزارى در تاريخ هرات نوشته از جملهء عمارات او است .

ملك غياث الدين بن ملك شمس الدين كهين بن ملك شمس الدين محمد

بعد از فوت برادر خويش ملك فخر الدين به فرمان اولجايتو سلطان حاكم هرات گشت و در ترويج شريعت مطهره كوشيده به جهت علماء و فضلاء ادارات معين گردانيد و در سنهء احدى و عشرين و سبع مائه عزيمت زيارت بيت اللّه نمود و به گزاردن حج اسلام و طواف مرقد معطر خير الانام عليه الصلواة و السلام فايز گشت و مسجد جامع هرات را كه منبع فيض و بركات است و روى به خرابى نهاده بود تجديد عمارت فرمود و در جنب آن مدرسهء غياثيه را احداث نمود .

ملك معز الدين حسين بن ملك غياث الدين محمد

پس از انقضاى ايام حيات برادران خويش ملك شمس الدين و ملك حافظ پادشاه شد . و ملك حسين نقاوهء اين خاندان و خلاصهء اين دودمان عالىشان بود و در ايام دولت خود خانقاه ملك را تجديد عمارت نمود و مدرسهء سبز فيروزآباد و خانقاه جديدى را بنا

( 1 ) . در مج : « ست و سبع مائه » .