فوايد الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ٤١

ذكر در پادشاهى سلطنت و خلافت پناهى شاه عباس بن سلطان محمد شاه الصفوى الموسوى الحسينى بهادر خان

كه در آن زمان ظريفى به مولانا منجم مذكور به طريق ظرافت گفت كه چون يوسفى را پادشاه نافذ فرمان قرار داده‌اند و او باعث اين همه مشقت و مهربانى شما را مىداند ، اگر پيش از عزل و قتل خود ، حكم به قتل شما كند ، علاجش چه به خاطر آورده‌ايد و دفع آن را چه انديشه كرده‌ايد . مولانا از استماع اين سخن در بحر حيرت فرو رفته ، سيلى خور ( 64 چ ) امواج تفكر گرديد و قريب بود كه از وفور توهم و توحش از پاى در آمده ، طاهر روحش از قفس قالب عنصرى مفارقت جسته ، پرواز نمايد . بنابر اين مصلحت ، دو سه روز كه حكم يوسفى نفاذ داشت ، در كنجى خزيده ، خود را به هيچ كس ننمود ، چون خلق جهان در آن سه روز مأمور به سجده و پابوس استاد يوسفى تيره روز بودند . او نيز به مصداق [ سرود ] . مصرع :

سلطنت گر به همه لحظه بود ، مغتنم است

آن ملحد دلى به آن پادشاهى خوش كرده ، داد عشرت و تنعم مىداد و شكمى از عزاى خود بيرون مىآورد . حكيم ركن الدين مسعود كاشى كه سرآمد شعراى زمان بود ، اين قطعه را مناسب آن در رشته بيان كشيده و هو هذا ، نظم :

شها تويى كه در اسلام تيغ خونخوارت * هزار ملحد چون يوسفى مسلمان كرد

فتاد در دلم از يوسفى و سلطنتش * دو بيت قطعه مثالى كه شرح نتوان كرد

جهانيان همه رفتند پيش او به سجود * دمى كه حكم تواش پادشاه ايران كرد

نكرد سجده آدم به حكم حق شيطان * ولى به حكم تو آدم سجود شيطان كرد

و از نادر زمان در سال نهم جلوس خاقان بلند اقبال شاعر شيرين مقال مولانا شانى ( 65 ر ) تكلو را كه از راه وفور اعتقاد و اخلاص به پايه والاى قرب خدمت و اختصاص رسيده ، در سلك ندماى مجلس بهشت آئين