فوايد الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ١١١

ذكر گلدسته بندى گلهاى رنگين رياحين حالات و واقعات بوستان بىخزان زمان خلافت و سلطنت تومان صفوت و ولايت شأن ابو الفتح سلطان محمد ميرزا بهادر خان بن سلطان حسين ثانى بن شاه طهماسب ثانى بن شاه سلطان حسين الصفوى الموسوى الحسينى

تفضل حسين خان از آن مجمع رخصت شده ، نزد وزير الممالك بهادر رفته و از طرف او پيغام نزد كورنر بهادر آورده بود كه سرداران انگلستان زياده از آن آدابى كه ما هندوستان زادگان با پادشاهزادگان خود مىنمائيم ، مىنمايند ، و شما را هم لازم [ است ] كه به همين مقدار به مرشد زادهء ايران به جا آريد . كورنر مذكور در جواب فرموده بودند كه ما علو خاندان مرشدزادهء ايران را زياده از خاندان پادشاه هندوستان مى - دانيم و به اين ادراك ، بزرگى كمتر ديده‌ايم . اين مراتب مندرجه كورنر معظم به آواز بلند فرموده بود . محل انصاف اين است كه هرگاه سرداران جهان حلقهء بندگى سرداران انگلستان بر گوش سرافكندگى آويزند ، رواست و كسب عدالت ( 156 چ ) و مروت و مميزه نمايند ، بجاست از دوستى كه در آن مجلس حاضر بود ، و نمود كه سرجانشور از عدالت و مروت سلسلهء عليه صفويه بسيار بيان نموده ، و مرشد زادهء ايران اين قطعه را در آن مجمع فرموده بودند .

قطعه :

كه ميداند از فيلسوفان حى * كه جمشيد كى بود و كابوس كى

چو سوى عدم گام برداشتند * درين بقعه جز نام نگذاشتند

فتوحات كمپنى را فاضلى كه در حضور پادشاهزاده ايران به رشتهء تحرير كشيده بود ، چون جزو [ ه‌ا ] ى از او را به مطالعهء كورنر بهادر رسانيد ، از مطالعه آن ، كورنر مذكور عرض كرده بودند كه اين همه فكر بكر آن حضرت است ، و به كمال فصاحت و بلاغت نوشته شده است .

اما نوشتن مدح بسيار مناسب حال نيكو مآل كمپنى نيست كه مطالعه كنندگان زمان مستقبل هر چه حمل نمايند الحق در اين عصر كسى موسوم به تاريخ كمپنى كتابى ننوشته و واقعات به اين آئين ستوده درج نكرده ، شفقت‌هاى بىپايان و محبت‌هاى بىكران ، آن حضرت كار خود كرده است . تا اين مقام كلام سرجانشور است . « 140 » سيد السادات عالى درجات سيف الدوله معين الممالك سيد رضى خان بهادر صلابت جنگ كه يكى از سرداران حاضر و معتمد پادشاه و سرداران انگريز بود ، نفس الامر

( 140 ) - برلين : فاقد « تا اين . . . جانشور است » .