فوايد الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ١١٠
ذكر گلدسته بندى گلهاى رنگين رياحين حالات و واقعات بوستان بىخزان زمان خلافت و سلطنت تومان صفوت و ولايت شأن ابو الفتح سلطان محمد ميرزا بهادر خان بن سلطان حسين ثانى بن شاه طهماسب ثانى بن شاه سلطان حسين الصفوى الموسوى الحسينى
كثير الاقتدار كورنر جنرال سرجانشور برونت بهادر از دار الاماره كلكته تشريف شريف به لكهنو آوردند و كورنر معظم مذكور كه سردار جميع فرقه انگليسيه متعينه هند بود ، در مراتب آداب و قدر و منزلت شناسى نسبت به پادشاهزاده بلند اراده فرو گذاشت نكرد ، و در مجمع كه جميع سرداران پوربيه و لوربيه از صغير و كبير و برنا در خدمت كورنر معظم حاضر بودند كه آصف الدوله بهادر تشريف آوردند . آن حضرت ملتفت تسليم معروضه وزير الممالك آصف الدوله بهادر نشدند و كورنر معظم عرض نمودند كه ملازمان آن حضرت شفقت به حال وزير الممالك نمى - فرمايند . آن حضرت در جواب فرمودند كه تربيت پادشاهان بابرى و محبت چون تو سردار كفايت حال من است . « 138 » با اينكه در اين عصر اكثر شهزادگان بابرى به غرض در تملق وزير بىنظير خود بيرون مىآمدند ، مرشدزادهء ايران هرگز متحمل آصف جاه نشدند و در تعدادى بشمردند با آنكه در كمال كربت « 139 » و غربت بودند . استاد خوب فرموده است .
مصرع :
با وجود احتياج از خلق استغنا خوش است
ملخص كلام چون آصف الدوله امان خان بهادر از آن محافل خلد مشاكل ، رخصت شده ( 155 ر ) به محفل خويش رفت و سخن از دانش و تقرير و تحرير و بينش در ميان آمد . فخر العلماء آن زمان تفضل حسين خان كه درين عصر ارسطوى عهد خويش و نايب آصف الدوله بود به عرض كورنر جنرال بهادر رسانيد كه امروز در كشور هند بندگان پادشاهزاده صفوىنژاد در جامعيت كمالات و صفوت صفات صورى و معنوى ، يگانه دوران و مستثنا و وحيد زمان‌اند . از ثقات مسموع شده كه
( 138 ) - برلين : حال من است و متحمل اين نوع مريدان شدن و التفات كردن بندگان ما را عار نيست . با اينكه درين عصر نظر به خرابى سلطنت هند جميع پادشاهزادگان هند ننوشته ، براى مطلب خويش جميعا در مقام خاطر جويى و رضا جويى و تملق نواب آصف الدوله بهادر بودند . ازين جا عقلا معلوم نمايند كه استغناى طبع مرشد زاده ايران و ايرانيان در چه مرتبه است . با وجود غربت و كربت و دور از ديار و يار ، نظر به غيرت ذاتى عالى صفاتى هرگز متحمل طبقه فخاريه ايرانيه نشدند ، ملخص كلام . . . ( 139 ) - كربت بمعنى حزن و دلگيرى .