فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠
كميت خامه را به ذكر محاربهء شيرانشاه فرّخ‌يسار در ميدان سخن تاختن و تيغ ناطقه را به خون فرقهء شروانى در مضمار گفتار رطب اللسان ساختن
نيرنگ تقدير صورت خواهد پذيرفت از هرگونه رنگى بياميزد تا ماشطهء قضا به دستيارى قدر عروس ملك را آراسته در كنار اهل آن صاحب دين و دول نشاند و مخذولى را حكم خذلان به خانهء « جفّت القلم بما هو كائن الى يوم الدّين » « 1 » بر ناصيهء ادبارش مكتوب گشته است از عرصهء قرب و توان به كشور ذلّت و هوان رساند « سبحان من توحّد بالبقاء و قهر عباده بالموت و الفناء » « 2 » .
مثنوى
خداى جهان صانع هرچه هست * به قدرت نگه‌دار بالا و پست
چو خواهد به امرى شود رهنمون * رسد حكمش از مكمن كاف و نون
ز اسباب فارغ ز علّت تُهى * قضا و قدر را كند همرهى
چو بر خلق آدم رقم زد قدر * نه محتاج مادر شد و نى پدر
چو عيسى ز مريم پديدار شد * همان رنگ اينجا هم اظهار شد
ولى هست اين نيز از حكم ربّ * كه باشد دو گيتى محيط سبب
تعالى اين است اقدار و حكم * حكيمان درين حكم صُم‌ّاند و بُكم
[ 162 ] تفصيل اين اجمال ، وقوع فتح و نصرت لشكر كواكب‌مثال شاه بىهمال است كه چون ضمير خورشيدنظير شاهى بر نزول شيرانشاه در جنگلى كه ميان قلعهء گلستان و بيقرد بود آگاهى يافته و پرتو اين خبر از فحواى اداى منهيان صداقت‌انتماء بر ساحت خاطر عاطرش تافته بر باركى فتح و فيروزى و نصرت و بهروزى سوار و لشكر جان‌سپار جرّار سعادت‌آثار دولت‌كردار در عقب آن حضرت از تركش‌ها بال در بال بافته متوجّه گشته بودند . در اثناى راه خبر رسيد كه شيرانشاه از آن موضع متانت‌نشان كوچ كرده متوجّه قلعهء گلستان است بدرقهء لطف توفيق از پيش و قائد حُسن تقدير از عقب موجب سرعت سير مراكب گردون‌مسير گشتند . و چون اندكى از صحارى را درنوشتند و از
( 1 ) . در خزينة الامثال ، ص 71 به اين صورت آمده است : « جفّ القلم بما هو كأئن » قلم به آنچه او شونده است خشك شد . ( 2 ) . ترجمه : پاك و منزه است آنكه با ماندگارى يگانگى يافت و با مرگ و نيستى بر بندگانش چيره شد .