فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥
گفتار در توجّه رايات نصرت‌پناه به جانب شماخى و عزم محاربهء شيرانشاه به پاىمردى فتح قريب و زور بازوى نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ
حصانت قلعه آنجا انداخته‌اند هرگاه رايات همايون متوجّه او گشته روى محاربه به جانب او نهند ، او و لشكريان به تمام در قلعه جهند بعد از آن برگشتن و ايشان را در عقب گذاشتن از طريق حزم دور و روى نشستن در پاى قلعه از روش عقل بالجزم مهجور باشد . شايد كه چون تخت او را به دست آريم و همّت بر تصرّف ساير بلاد و امصار او گماريم نايرهء غيرت در كانون درون او افروخته به جانب ما توجّه نمايد و به آتش غضب خود در نيران اقبال ما سوخته گردد :
مثنوى
[ 156 ] نه جا كرد در بيشه‌گاه چنين * كه چون شير كين را بود در كمين
بر آن است از فكر كوتاه‌رو * كه گردد چنان قلعه او را گرو
كه ما دست صولت ازو دركشيم * عنان غزا سوى ديگر كشيم
و ليكن عجب كوته است اين گمان * كه يابد به آن قلعه از ما امان
گمانيست كوته خياليست پست * كه داريم از وى بدين حيله دست
كه از شست ما گر گريزد چو تير * به دست قضا بازگردد اسير
و چون ضمير مهر تنوير شاهى كه نقش‌پذير رقوم الهى است بر اين معنى قرار يافت رايت توجّه به جانب شماخى افراشته قلعهء قبله را و آن فرقهء ضالّهء خذله را معدوم محض انگاشت . بعد از آنكه سواد شماخى چون چشم خانهء ارباب بصر از قدوم آن مردم ديدهء دولت و ظفر روشنايى گرفت ، معلوم شد كه :
مصرع
ديّار نيست غير تو اندر ديار عشق
و در و ديوار و اوراق اشجار بدين ترانه در گفتار آمد كه :
نظم
لشكر كشيد عشق و دلم ترك جان گرفت * صبر گريزپاى سر اندر جهان گرفت
انّ الذين بنوا فطال بنآئهم * و استمتعوا بالاهل و الاولاد