فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٩

گفتار در تعداد لشكر ملايك‌شرف و فرستادن ايلچيان به احضار اصحاب ارادت به هر طرف

اثر كه بر چهرهء منوّر و جبين نورپرور هريك از اهالى آن معسكر آثار « نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحٌ قَرِيبٌ » « 1 » فيض‌گستر بود قرار يافت ، هريك از جارچيان جهت اتّصال اين خبر به جانبى از جوانب اردوى همايون شتافت .

مثنوى

كه نافذ شد از اوج اقبال و جاه * دگر باره حكم شه دين‌پناه

كه اعيان اين جمع كشورگشاى * به تعداد لشكر گمارند راى

مشخص نمايند كز نيك و بد * چه باشد غلامان شه را عدد

و چون امراى حميده خصال حكم واجب الامتثال شاه دين‌پناه را از محض يقظه و انتباه قبول فرمودند و به شمارهء موكب كواكب مراتب اشتغال نمودند ، خرد و كلان لشكر سيصد نفر بودند . يمكن بعضى از سست‌رايان آن گروه پرشكوه را [ 111 ] قلّت لشكر از ممرّ خيال در محل خطر انداخته باشد و خاطرش را ضعف جبلّى كه بر مقتضاى « وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً » « 2 » كه اقتضاى فطرت بشر است مشوّش ساخته غافل از آن‌كه چون عنايت بىغايت الهى به تربيت و رعايت صاحب‌هدايت با درايتى توجّه نمايد ، اندك لشكرش بسيار و اعداد اعدادش اگرچه سيصد باشد به اندك زمانى يكى در هزار آيد .

مثنوى

مپندار عقلت اگر رهبرست * كه نصرت به بسيارى لشكرست

در اوّل كه دين نبى شد عيان * ز كم لشكرى مى نبودش زيان

بلى بود اگر اندكى در حجاب * ولى بر جهان تافت چون آفتاب

به هركس كه روى آرى از اعتقاد * در آن يك سر مو تزلزل مباد

بعد از آن ايلچيان مبارك‌قدم به جانب مخلصان راسخ‌دم به اطراف و اكناف عالم ارسال فرمود و رايات خجسته‌آيات كه مهچهء هريك پنجه بر روى ماه و طپانچه بر


( 1 ) . صف ( 61 ) آيهء 13 . « نصرتى است از جانب خداوند و فتحى نزديك » . ( 2 ) . نساء ( 4 ) آيهء 28 . « آدمى ناتوان آفريده شده است » .