صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — الصفحة ٩٦

شرح حال مرحوم امين الدّوله حاجى محمد حسين خان ملقّب به نظام الدّوله معروف به صدر اصفهانى

نام و نشان ز عدل و مروت نمانده است * اين هر دو گشت بار دگر از تو برقرار

و نيز شيخ عبد العالى در مدح او سروده است :

آن فلك قدرى كه اندر مسند عز و جلال * حاجب درگاه جاهش راه بر خاقان گرفت

يكى از شعرا در ضمن قطعهء گفته است :

توسن سركش سپهر بلند * رايض دولت ترا رام است

خادمان رفيع قدر ترا * تخت افلاك تحت اقدام است

در وقتى كه مرحوم صدر به دور نجف اشرف قلعه كشيده است ، ميرزا عبد الباقى باقى تخلص در اين باب قصيدهء سروده است كه اين چند بيت از آن چامه نگاشته مىشود :

كدام آيهء رحمت به خلق شد نازل * كه يك رقم ز كمالت هزار دفتر شد

كه دور كشور ايمان كشيد حصن حصين * كه كلب درگه ابن عم پيمبر شد

كه بانى روضات مطهرات آمد * كه خادم حرم اهل بيت اطهر شد

كه نامور ز حسين على عالى گشت * كه خواجهء همه ملك و غلام حيدر شد

كه ساخت قلعهء گردون شكوه ارض نجف * كرا خدا به چنين افتخار رهبر شد

املح الشعرا ميرزا كوچك وصال ، در مدح او قصيدهء سروده است كه نهايت حلاوت را دارد و از جانب بحر و كان از آن ممدوح اهل جهان شكايت مىكند و اظهار عتاب و خطاب مىنمايد . آن قصيده از هفتاد بيت بيش است و كمال امتياز دارد . ما چند بيتى بدون ترتيب در اينجا مىنگاريم :

اين نهال از چه رياض است كه وجودش ثمر است * اين چه شاخ است كه بيخش زر و بارش گهر است

اين چه طبع است كه گوهر بر جودش خزف است * اين چه ذات است كه لؤلؤ بر طبعش مدر است