صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٠

شرح حال مرحوم ميرزا تقى خان امير كبير اتابك اعظم معروف به امير نظام

بنويسند از نادر شاه پرسيدند كه اسم پدر را هرطور بايد بيان شود بفرمائيد تا نگاشته گردد ، گفت : « من پسر شمشيرم و بجاى اسم پدرم شمشير آويزان كنيد » آنها نيز در دور كتابه مولود خانهء او شمشيرى نصب كردند كه كنايه از پدر او داشت و تا آخر عمر او آن شمشير نصب بود و نيز در وقتى كه بتسخير هند رفته بود خواست دخترى از خانوادهء سلطنت دهلى به جهت پسر خود خطبه كند ، صاحبان دختر گفتند : داماد بايد در قباله تا هفت پشت خود را برشمارد و بشناساند نادر فرستاده را گفت : « بگو كه داماد شما پسر نادر شاه است و نادر شاه پسر شمشير و پسرزاده شمشير همچنين تا هفتاد پشت برشمار و بشمشير حوالت آر . »

خلاصه بمناسبت مقام ، ذكر اين دو قضيه شد و صدورى كه قبل از ميرزا تقى خان در اين كتاب نگاشته شده بعضى از آنها نجابت و پدرى بزرگ نداشته‌اند ولى چون هيچيك بكفايت و جربزه و اقتدار ميرزا تقى خان نبوده‌اند ، لهذا اين شواهد تاريخى در حق آنها ذكر نشد و اين وزيرى است كه بايد در حق او كتابها نگاشت و شرح‌ها داد .

حالتش خيلى شبيه به « نادر شاه » بوده و باينجهت نهايت تمجيد را دارد ، اين صدر هم اول باقعهء « 1 » الهى است كه خود را مفخر ديگران قرار داده است ، اصلا از اهل فراهان است پدرش حاجى « قربان بيك » بود كه بطباخى كارخانهء ميرزا بزرگ فراهانى قائم مقام اول در تبريز اشتغال داشت طفل خود تقى نام را بدبستان فرستاد تكميل خطى و تحصيل ربطى نمود ، بر همگنان فائق آمد ، بناى جلوه‌گرى را گذاشت چون استعدادى در او يافتند بيشتر بتربيت او شتافتند .

در دستگاه ميرزا ابو القاسم قائم مقام كه هنوز صدارت نيافته بود به كار نويسندگى پرداخت و خود را آماده بعضى مشاغل ساخت ، محض پيروى خيالات خود به بعضى صفات خوب كه لازمهء رياست است ، متصف شد و بپارهء هنرها كه باعث پيشرفت مقاصد است محلى آمد و رفته‌رفته ترقيات كرد « 2 » .

( 1 ) - باقعه ، بمعنى مرد زيرك تيزهوش كه كسى او را فريفتن نتواند . ( 2 ) - در قضيهء قتل گريبايدوف در طهران براى عذرخواهى و توجيه علل قتل وى هيئتى برياست اميرزاده « خسرو ميرزا » پسر هفتم عباس ميرزا نايب السلطنه به روسيه اعزام گرديد كه در -