صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — الصفحة ١٥٠

سواد فرمان قائم مقام ميرزا ابو القاسم فراهانى

ولى در اينكه مردم از افعال قائم مقام راضى نبوده‌اند محل ترديد نيست بعد از كشته شدن او شعرا پارهء اشعار در اين خصوص ساخته‌اند ، ازآن‌جمله نشاطى خان « عباس هزار جريبى » « 1 » در اين باب قصيدهء گفته است كه يك ، دو بيت آن در اين - جا ثبت مىشود :

پادشاه از سراى درونى بيرون شود . اللّه ويردى بيك و ميرزا رحيم ، حربه‌هاى خويش پنهان داشته او را در بالاخانه جاى دادند و در برابرش ايستاده شدند . چون زمانى برگذشت و شاه حاضر نشد ، گفت من با چندتن ديگر ميعاد نهاده‌ام كه تسليت دوستى رفته باشم ، صاحبخانه چشم به راه است ، ميرزا تقى و ميرزا موسى نيز در شاهراه انتظارند ، در حضرت پادشاه معروض داريد كه زحمت بيرون شدن بر خود ننهد ، فردا از بامداد حاضر حضرت خواهم شد . گفتند شاه فرمود تا مرا ديدار نكند مراجعت نفرمايد . لختى ديگر توقف كرد و ديگرباره آهنگ بيرون شدن فرمود ، اللّه ويردى بيك گفت ، فرمان اين است كه هم در اين‌جا بباشيد ، گفت همانا من محبوسم و كلاه خويش را به زير سر نهاده ، رداى خويش را زيرپوش كرد و به خفت و از آن سوى شاهنشاه اسد بيك فراش خلوت را به نزديك حاجى قاسم خان سرتيپ فوج فرستاد و فرمان داد كه من قائم مقام را مأخوذ داشتم هم اكنون فوجى از سربازان را بفرست تا اطراف باغ لاله‌زار پره زنند و نگاهبان باشند و مردم او را نگذارند از جائى به جائى متردد شوند . حاجى قاسم خان گفت : هرگز من با پيام ، دل اين كار ندارم الا آنكه شاهنشاه غازى با خط خويش رقم كند ، ديگرباره اسد بيك برفت و خط پادشاه بياورد . لاجرم حاجى قاسم خان گروهى از سربازان را حكم داد تا ميرزا محمد و ميرزا على و ديگر فرزندان و ملازمان قائم مقام را نگاهبان شدند و اطراف باغ لاله‌زار را فرو گرفتند و محمد رضا خان فراهانى پسر عم قائم مقام را كه از خراسان رسيده بود در پرهء سرباز انداختند . . . مع القصه بعد از بازداشتن قائم مقام در بالاخانهء دلگشا ، شاهنشاه غازى فرمود ، نخستين قلم و قرطاس را از دست او بگيرند و اگر خواهد شرحى به من نگار كند نيز نگذاريد ، كه سحرى در قلم و جادوئى در بنان و بيان اوست كه اگر خط او را بينم ، فريفته شوم و او را رها كنم . پس برحسب فرمان ، عوانان دژخيم ، ادات نگارش او را گرفته و از بالاخانهء دلگشا فرود كردند و در بيغولهء كه حوض خانه خوانند ؛ محبوس داشتند و بعد از شش روز ، در شب شنبه سلخ صفرش خبه كردند و جسدش را در جوار بقعهء شاهزاده حضرت عبد العظيم رضى اللّه عنه با خاك سپردند . از پس آن اموال و اثقال و زر و گوهر و كتابخانهء او را كارداران دولت مأخوذ داشتند . ( مراجعه شود به صفحات از 37 تا 39 ناسخ التواريخ ؛ جلد قاجاريه ؛ چاپ جهانگير قائم مقامى ) ( 1 ) - نشاطى خان ، ميرزا عباس معروف به ميرزا بابا ، متخلص به نشاطى . از روستاى ( سرخ ده ) محال هزار جريب مازندران ، در حدود سال 1200 قمرى متولد و بر خلاف شغل -