روزنامه خاطرات سيد محمد كمره اى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٦١
مخالفت آلمانىها با رياست مدرس
مخالفت آلمانىها با رياست مدرس
مخالفت آلمانىها با رياست مدرس
بالاخره صحبت از دعوت امروز مدرسه تدين شد كه قوام السلطنه را شاه از خراسان عزل نموده ، به اسم استغاثه از طرف چهار كرور ملت خراسان كه وثوق الدوله چه بلوايى درنظر گرفته . بعد يك به ظهر مانده مصدق رفت . من و آقايان مرآت و عين به خانه حاج شيخ محمد حسين استرآبادى رفته ديدن نموده ، صحبت فرونت و اينكه اخلاق مهاجرين خيلى عالى است كه قونسول آلمان خواست مركزيت ما را بههم زند و اولتيماتوم نمود كه چند ماده بايد قبول نمائيد ؛ منجمله طرف قرارداد ما وكلا بايد باشند نه نظام السلطنه . و رياست هم با مدرس نباشد اگرچه مطابق ميل دمكراتهاى ضد نظام السلطنه بود اما چون به ميل آلمانها اين اظهار شده بود رفقا قبول نكردند و گفتند بايد اين مطالب از ناحيه خودمان اظهار شود . قونسول هم سه ماه حقوق نداد . باوجود فلاكت و ذلت ، همه با فقر و نيستى ساختند و پول را به عنوان هرجومرج نگرفتند .
يك ساعت از ظهر گذشته من و مرآت و عين بلند شده ، مرآت مهمان بود من هم به منزل حسنزاده كه سردار مقتدر وعده گرفته بود نرفته ؛ چون وقت گذشته بود . عين الممالك مرا به منزل برده ناهار آبگوشت و آش رب نارنج و كباب بسيار خوبى و ترحلوا با ساير لوازم خورده ، بعد هم چايى . دو به غروب با هم بلند شده به منزل حسنزاده رفته ، سردار مقتدر ، برادر و برادرزادههايش و خلخالى و شيخ ابو طالب و آقا ميرزا محسن نجمآبادى و غيره و ضياء السلطان چراغ برقى بودند . نشسته صحبت . بلند شده ، همگى رفتند . من هم با عين الممالك خداحافظى و سوار واگون ، توپخانه پياده ، مقارن غروب به خانه فتح السلطنه رفته با ايشان و ميرزا حبيب الله خان صحبت تجديد احضار به نظميه خودش را بيان كرد كه براى روى كردن من با سهرابزاده و مهام الدوله بود كه صلح به تقاضاى آنها بود نه به تقاضاى من و مورخ الدوله و در نظميه سهرابزاده بهعكس ادعا مىكرد . بعد فتح السلطنه گفت به تقريبى من از سفير انگليس جديدا ملاقات [ كرده ] و مذاكره شد كه فرقه دمكرات ضديت با انگليس ندارد ، و ليكن اولياى امور حاليه آنها را با شماها و شما را با اينها به ضديت نمايش دادهاند .