روزنامه خاطرات سيد محمد كمره اى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨٧
امر تشكيلات بدون مطالعهء زياد حل نمىشود
رسيدگى به پوست ذبايح در ماليه تشكيل شده ، آنجا هم مرا عضو نمودهاند . بعد ايشان به خانه ، عين الممالك و اقتدار و ميرزا داود خان و جمعى هم رسيدند ، تعارف كرده ، من و عين الممالك رو به خانه آمديم ، ايشان به منزل خود و من هم به خانه آمده ، قدرى چلو و مسماى كدوى ساده براى من گذاشته بودند ، خورده ، مشغول تحرير بودم ، متين الدوله آمد گفت سوادى من و سوادى آقاى مرآت در خصوص مضمون رقعه دعوت نوشتيم ، كدام [ مورد ] پسند [ شما ] است ؟ هردو را ديده ، خوب بود . گفتم به تصويب هردو خودتان هركدام بهتر است بنويسيد . بعد ايشان رفته كه در دربار مرآت را ملاقات نمايد .
امر تشكيلات بدون مطالعهء زياد حل نمىشود
امر تشكيلات بدون مطالعهء زياد حل نمىشود
من هم دو به غروب به خانهء معاون السلطنه رفته باهم برحسب وعده به خانهء ناظم التجار رفتيم و در بين راه ، من تفصيل جمعيت ديروز منزل خودم و موضوع او را و ريشه او كه از خانهء مورخ الدوله پيشآمده بود به اولتيماتوم به او گفتم .
بعد وارد خانهء ناظم التجار شده ، خودش بسترى بود ؛ آقا شيخ حسين گيوه فروش ، عدل الملك ، مرآت الممالك ، آقا عبد المطلب ، بينش و معاون السلطنه و بنده .
منتظر آقاى تنكابنى و كاشانى شده ، نيامدند . شروع به مذاكرات نموديم ، در خصوص تشكيلات گفتم امر كوچكى نيست و حلش به اين زودىها و بدون مطالعهء زياد نمىشود . دو مطلب مختصر مهم در نظر من است كه بايد فكر كرد ؛ يكى دربهدرى مهاجرين اسلامبول و برلن كه بايد صرفنظر از آنها كرد يا آنكه فكرى براى اينكه چه قسم وسايل آمدن آنها را بايد فراهم كرد و يكى ديگر آنكه عيالات بدبخت محبوسين به اتهام يا حقيقت عمليات كميته مجازات چه بايد بشوند . آنها چه تقصيرى دارند كه بىمعاش ماندهاند ؟ مردهاى آنها در محبس و عيالات آنها بدون همهچيز . اگر تقصيركارند مجازات بشوند و اگر نيستند چرا محبوس بمانند . بعد به يك زبان ديپلوماسى هردو را عدل الملك به فكر و موقع ديگر انداخت . بعد صحبت از حال وحدتى در اين موقع به ميان آمد . من ديدم بينش كه مختصرى به او بدون بودن عدل الملك گفته بودم ، اظهار موضوع مجلس ديروز را نموده . من هم گفتم بله قصه اين است . آنها گفتند ما هم خوب است از طبقات احزاب نماينده بخواهيم و كمكم وحدتى پيدا نمائيم . قرار شد