سفرنامه شاردن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

از پاريس تا تبريز

جواب گفت تا رسيدن وى به ايميرت به هرگونه ميسر مىشود مقاومت كند . اما پاشاى آكالزيكه پيش از پيوستن سپاه نايب السلطنه و پسرش به هم ، به سرعت خود را به ايميرت رساند . اين وقايع چنان سريع انجام گرفت كه پادشاه جوان به رنج و زحمت زياد خود را به پدرش رساند . ديرى نپاييد كه خبر تسلّط يافتن پاشاى آكالزيكه بر سراسر ايميرت منتشر شد ، و نايب السلطنه چون مصلحت ندانست بىصلاحديد و فرمان شاه به پس گرفتن ايميرت بكوشد از ميان راه به گرجستان بازگشت .

پاشاى پيروزمند پادگان مهمى در كوتاتيس تشكيل داد و به نظم امور پرداخت . مقارن آن احوال دربار خلافت محرمانه به او اطلاع داد چون دولتها و مردمان كلشيد و ايميرت بر سر مسائل و اختلافات جزيى غالبا با هم به جنگ مىپردازند ، و اين لشكركشيها و مخاصمات مايهء بىنظمى و شوريدگى كلى مىشود ؛ بنابراين وى مأمور است كليّهء نقاط مستحكم اين دو كشور را زير فرمان خود بگيرد .

پاشا با مراقبت و دورانديشى تمام به اجراى اين دستور مهم و محرمانه همت گماشت ، و در مدتى نه بسيار دير در تمام نقاط حساس پادگان و نگهبان گماشت .

پسر پادشاه گوريل را كه شخصيتى روحانى بود به سلطنت ايميرت برداشت ، و آن‌گاه بزرگان كشور را دعوت كرد و سوگند داد كه همواره از پادشاه جديد كه منتخب دربار خلافت بود اطاعت و جانبدارى كنند . پادشاه نو كه پيرو طريق سن‌بازيل (

bazile saint

) بود پس از مدتى كوتاه از كسوت روحانيت به درآمد و جامهء سلطنت پوشيد .

هنگامى كه پاشا به تنظيم كشور كوچك ايميرت مشغول بود پادشاه مينگرلى وارد شد ؛ اظهار سرسپردگى و بندگى كرد و گفت : من باجگزار باب عالى بوده‌ام و هستم ؛ هرگز سر از ربقهء بندگى برنتافته‌ام ، و اگر نادانسته خطا و گناهى بر من رفته اينك سرم را به پوزشگرى آورده‌ام ، و اگر پادشاه گرجستان مرا بر تخت سلطنت نشانده سزاوار و وارث تاج و نگين بوده‌ام .

پاشا پس از شنيدن اين اظهارات كه دليل اطاعت و فرمانبردارى او بود ، و گرفتن تحفه‌هاى شايان سلطنت را همچنان به او سپرد ، و به مقرّ حكومت خود بازگشت . دارژان شوم حيلت‌ساز و ملكهء ايميرت را كه آرخيل بدبخت سيه ستاره نتوانسته بود با خود ببرد همراه خويش برد .

اين وقايع به سال 1659 ميلادى روى داد . اين نيز گفتنى است كه هنوز از ايميرت پشت نگردانده بود كه بزرگان آن سامان از آنچه كرده بودند پشيمان گشتند ،