سفرنامه شاردن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٧
فصل بيست و دوم عيدها و جشنها
ovia gallo gualdga christi dga ghigharodes
و مردم جواب مىدهند (
mardi macarebeles
) در اين هنگام هر كس چند سنگ به ديوار كليسا پرت مىكند . پس از انجام گرفتن اين مراسم همهء حاضران بدين ترتيب در حالى كه دعا مىخوانند سه بار دور كليسا مىگردند . آن‌كه شيپور مىزند در جلو حركت مىكند و گاه‌گاه شيپور مىنوازد . حامل بيرق نيز در پى اوست ، و كشيش به دنبال بيرق‌دار مىرود . اما زنان در خواندن دعا شركت نمىجويند ، و همچنان در پيشخان مسقف به صف ايستاده‌اند . كشيش و همراهانش اين سرود را كه چون كوتاه است همه از بردارند مىخوانند .
(
ad gomaza scenz christe
)
(
ugualoth zeta satha scima
)
پس از اين‌كه اين سرود چند بار خوانده شد به ترنّم سرود قداس مىپردازند .
به هنگام خواندن سرودها هيچ يك از حاضران چنان كه بايد و شايد حرمت كليسا و آداب مذهبى را رعايت نمىكند ؛ مىخندند ، وراجى و لودگى و مطايبه‌گويى مىكنند ، و به يكديگر تخم‌مرغ مىدهند .
پس از پايان يافتن سرودخوانى دگربار دسته‌جمعى به خواندن دعاهاى ديگر مىپردازند و از نو سه بار دور كليسا مىگردند . آن گاه بعد از به جا آوردن مراسم احترام از كليسا بيرون مىروند ، و پس از اين‌كه مدّت كوتاهى جلو در قدم مىزنند كليسا را به نام خدا ترك مىگويند و خير و بركت و خجستگى و ميمنت را براى هم آرزو مىكنند . اما در كليساى دربار عادت و رسم بر اين است كه پس از پايان يافتن سرود قداس برّه بريان شده‌اى را در سينى مىگذارند ، و پيش شاه مىبرند . پادشاه آن را با دستهاى خود قطعه قطعه و ميان درباريان تقسيم مىكند ؛ و اين آيين برگزارى عيد فصح به سنت و عادت اهالى كلشيد است .
دوشنبهء روز بعد عيد فصح جشن مردگان بدين گونه اجرا مىشود كه سپيده دم ، كسانى كه در آن سال يكى از بستگانشان درگذشته است ، در حالى كه بنا به رسم برّه‌اى همراه دارند به سوى گورستان حركت مىكنند . گفتنى است كه نبايد به جاى بره حيوان ديگرى ببرند ، زيرا تقديس اختصاصا در اين مراسم دربارهء بره به عمل مىآيد .
كشيش برابر مقبره مىايستد . ضمن خواندن چند دعا آيين تقديس به جا مىآورد و پس آن‌گاه بره را ذبح مىكند ، و خونش را به منظور آرامش روان مرده روى قبر وى مىريزد .