سفرنامه شاردن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٧
فصل چهاردهم تقديس نان و شراب
زمانهاى كهن دستور فرموده كه در تهيه كردن هرگونه خوراكى مخصوص قربانى نمك به كار ببرند . اين نكته نيز گفتنى است كه كشيشان كلشيدى معمولا در مراسم تقديس آب داخل شراب نمىكنند ؛ اما من گاهى خلاف اين را ديده‌ام . روزى از پاپاسى پيش از آن‌كه به اجراى مراسم تقديس بپردازد پرسيدم چرا شما آب در ساغر شراب نمىريزيد ؟ گفت : اگر شراب خيلى قوى و مردافگن باشد آب هم به آن مىافزايم . اما اكنون فرصت تنگ و كارم زياد است ، و بايد شمع و شراب ، و وسيلهء افروختن آتش و جامه‌هاى رسمى و ديگر وسايل تقديس را در ساك بگذارم و به كليسا بروم ، و در چنين موقعيت فرصت بردن آب ندارم .
از او پرسيدم اگر شرابى كه براى تقديس به كار مىرود سركه شده باشد چه خواهى كرد ؟ پاپاس جواب داد : از همان سركه استفاده مىكنم اما اگر شراب عرق شده باشد ديگر به كار مراسم تقديس نمىآيد ، زيرا آن ديگر شراب نيست .
كشيشان كلشيدى به تقليد از يونانيان بعد از مراسم تقديس نان و شراب و بلافاصله پيش از تناول قربانى به ياد خاطرهء جارى شدن خون و آب گرم از پهلوى حضرت مسيح به هنگام مرگ ، كمى آب جوش در ساغر مىريزند . اين كشيشان در يك قاشق فلزى كمى آب مىريزند و بالاى شمع نگه مىدارند تا داغ شود . آن‌گاه آن را همچنان كه داغ است در ساغر مىريزند ، و سپس به تناول قربانى مىپردازند .
آنان انگيزهء اين تشريفات را نمىدانند ، گاهى نيز از انجام دادن آن غفلت مىورزند .
من بارها دربارهء عبارات و جملاتى كه ضمن اجراى اين مراسم بر زبان كشيشان جارى مىشود با پاپاسهاى كلشيدى گفتگو كرده‌ام ، اما جز يكى كه تا اندازه‌اى با سواد و صاحب نظر بود هيچ يك نتوانست توضيح قانع‌كننده‌اى بدهد . او گفت تقديس گوشت مسيح كه ماركريت (
marquerit
) ناميده مىشود با اين عبارات برگزار مىشود :
mighet chiamet esse ars cors chiemit quentuis
chate chili missa tevelbelat zodojadoat
و تقديس خون حضرت مسيح كه ماگنت (
maguaint
) نام دارد با اين كلمات انجام مىپذيرد :
suta misganqua vesta esse ars siseli chiemit
quentuis chante chiti zodoat