سفرنامه شاردن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٤
فصل پنجم پاپاسها يا طبقه روحانيان كلشيد
فصل پنجم پاپاسها يا طبقه روحانيان كلشيد
فصل پنجم پاپاسها يا طبقه روحانيان كلشيد
تنها خداى بزرگ مىداند كه پاپاسهاى بدبخت چه شوريده حال و پريشان روزگارند ، و چه وضع و موقع سست و ناپايدارى دارند . زيرا ناچارند زير نظر و فرمانبر اسقفهايى باشند كه خودشان فاقد صلاحيّت اجتماعى و اخلاقى و دينى مىباشند ، و مراسم تعميد را هم به جا نياورده‌اند . پاپاس عنوانى نوعى و طبقاتى است و به كشيشى اطلاق مىشود كه كليسا ندارد و در عرف قسيس ناميده مىشود .
به كشيشانى كه كليساهاى كوچكى را زير نظر دارند و در آن جا انجام وظيفه مىكنند اشدلى مىگويند ؛ و رهبانانى را كه داراى چنين موقع و مقامند كاندالاشى (
kandalachi
) مىنامند ، اما در مجموع همه اين رده‌ها را پاپاس مىخوانند ؛ عدهء پاپاسها بسيار زياد است . غالبا بىبرگ و بىنوايند و جز حقوق ناچيز خود درآمدى ندارند . پيوستن به سلك پاپاسها بسيار آسانست و مشروط به شرايطى خاص نيست سواد و دانش زياد نمىخواهد و هر كس مختصرى خواندن و نوشتن بداند ، يا بتواند بعضى دعاها را از بر كند و بخواند مىتواند به اين گروه بپيوندد . اسقفها به هنگام پذيرفتن كسانى كه مىخواهند در سلك پاپاسها درآيند هيچ گونه امتحانى از آنان نمىكنند چه بعض آنها خود از داوطلبان پاپاسى بىسوادترند . مختصر اين‌كه اگر داوطلب بهاى يك اسب خوب به اسقف رشوه بدهد كارش به كام است و بىگمان به مقام پاپاسى راه مىيابد .
كشيشان اين سرزمين ناچار نيستند كه تنها و بدون زن زندگى كنند ، بل كه بنا به رسم كليساى ارتدكس يونان مىتوانند پيش از پذيرفته شدن در مقام پاپاسى با دختر دلخواه خويش ازدواج كنند .