سفرنامه شاردن ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٩
پيشگفتار [ نويسنده ]
جفاها رفت ، و جانشان در خطر افتاد . اما سرانجام بر اثر حمايت پادشاه مقتدر جهان مسيحيّت آزاد شدند و به كلشيد رسيدند .
ولى اين نخستين دستهء مبلّغين ته آتن (
theatins
) مسيحى اعزامى به كلشيد نبود ؛ زيرا شش سال پيش از رفتن اين عدّه ، به دستور همين پاپ اعظم گروه ديگرى به اين سرزمين رفتند ، و راه را براى ورود و شروع فعّاليت گروههاى مذهبى بعد هموار كردند . به سخن ديگر نخستين پايهء بناى فعاليتهاى مذهبى را راست كردند .
متقيّانى چون پ ، پ ، دم پيرآويتابيل (
p . p . dom pierre avitabil
) ، و ژاك دو استغانى (
jaques de stefani
) اولين فرستادگان پاپ اعظم به دربار داديان (
dadian
) سلطان اوديسه (
odisse
) يا مينگرلى و مپ (
meppe
) پادشاه ايميرت (
imirette
) ، سلطان گوريه‌لى (
gurieli
) ، و شاه كاختى بودند . پاپ اعظم براى هر يك اينان نامه‌اى جداگانه فرستاد . همه اين مناطق متفرعات گرجستان است ، و در فاصلهء مرزهاى ايران و كلشيد واقع است .
اين پادشاهان همه مقدم فرستادگان پاپ را گرامى داشتند ، و تهمورث‌خان پادشاه گورى بيش از ديگران به اين هيأت مهربانى كرد ، و آنان در اين قسمت از گرجستان به منظور تبليغ و اقامت خود بناهايى ساختند . مبلغان ديگرى كه پس از اين گروه يكى از پس ديگرى بدين سرزمين درآمدند با ارادت و اخلاص تمام فعاليتهاى مذهبى آنان را دنبال كردند ، و در پيشرفت كار خود از هيچ خطر نهراسيدند ، و رنجها و مشقات طاقت‌سوزى را تحمل كردند .