روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٥

چمن اوّل در بيان بعضى خصائص « 1 » قبة الاسلام « بلخ » و « اندخود » و « شبرغان » « 2 » و « مروشاهجان » و « ابيورد » و « نسا » و ضمائم آن

عرصهء چون ساحت سينهء « 1 » كريمان گشاده و بىپايان . و قلعهء مانند كوه قاف و خندقى چون درياى محيط بر گرد آن . آبى كه گوئى كوثر عرقى است كه « 2 » از خجالت صفويش بر جبين رضوان روان شده . و خاكى كه طره « 3 » مشكين غزالان چين از غيرت طيب طيّب « 4 » آن پريشان گشته . مگر روضهء بهشت برين است كه چندين هزار اجسام پاك در وى آرام يافته . « 5 » يا طارم چهارمين است كه پرتو آفتاب انوار كرامت از وى بر مهاوى و مهابط مركز خاك تافته . آبى چون زلال چشمهء حيوان از رود درّه گز در انهار او روان كه . ع « 6 » :

زنگ دل مىبرد و راحت جان مىآرد .

و نسيمى از سواحل نهر جيحون بر اطراف و اقطار او وزان . كه ع « 7 » :

زلال خضر ز دندان مار بگشايد .

و آن خطهء پاكيزه در زمان جاهليت نيز وجههء قصد سلاطين عالم و قبلهء توجه طوايف بنى آدم .

و آنجا آتش خانهء « 8 » بوده بهار نام كه پيش آتش‌پرستان همهء روى زمين عظم و اعتبارى « 9 » تمام داشته ، و از اطراف و اكناف ممالك خلقى روى توجه بدان

( 1 ) - مج : ساحت سينهء كريمان . مك : ساحت كريمان . ( 2 ) - مج : عرقى است از . مك : عرقى است كه از . ( 3 ) - مج : و خاكى كه از طرّه . مك : و خاك طرّه . ( 4 ) - مج : از غيرت طيب و طيب آن . مك : از غيرت طيب طيب او . الطيب : كل ذى رائحة عطرة و الجمع : اطياب . و الطيب : بتشديد الياء ذو الطيبة و الجمع ، طيبات و المؤنث طيبة . ( 5 ) - مج : يافته يا . مك : يافته و يا . ( 6 ) - مج : ع . مك . مد : ندارد . ( 7 ) - مج : وزان . ع : زلال . . . . مك : وزان كه : زلال . . . . ( 8 ) - مج : و آنجا آتش‌خانهء بوده بهار نام . مك : طوايف بنى آدم بوده بهار نام . ( 9 ) - مج : اعتبارى . مك : اعتبار .