روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٦

2 - اسفزارى زمچى :

اعراب ( 32 ه . ) تا سال بيست و پنجم از سلطنت ابو الغازى سلطان حسين ميرزا بايقرا ( سال 899 ه ) كه سال پايان تأليف اين كتاب است .

حكايات تاريخى و ذكر وقايع و حوادثى كه در زمان مؤلف و در اثناء تأليف اين كتاب در شهر هرات و ديگر اماكن خراسان اتفاق افتاده شده است .

تاريخ ملوك غور و آل كرت و شرح وقايع ايام سلطنت امير تيمور گورگانى و اخلاف او تا سال پايان تأليف اين كتاب ( 899 ه ) .

عظمت و جلال تختگاه هرات در عهد سلطنت آل كرت ، سلطان شاهرخ ميرزا ، و سلطان حسين ميرزا بايقرا ، و تفصيل جنگها و كشمكشهاى شاهزادگان گورگانى بر سر تاج‌وتخت خراسان پس از مرگ شاهرخ ميرزا .

هيمنه و شكوه دربار هرات و عظمت و آبادانى آنشهر در عهد سلطان حسين ميرزا بايقرا و اجتماع امراء و ملوك صاحبان طبل و علم ، و سخندانان شعراء ، نويسندگان ، هنرمندان در دربار آن پادشاه هنرپرور دانشگستر .

4 - سرزمين مقدس ، پربركت ، پرجمعيت ، آبادان و مردخيز خراسان در تاريخ عمومى ايران داراى مقامى بس بلند و پايگاهى ارجمند مىباشد .

اين سرزمين در روزگار كهن مهد دانشمندان خردمندان و رهبران اجتماعى سترگ و شهرياران و جهانداران و كشورگشايان بزرگ بوده ، و ميدان دلاوران و تهمتنانى است كه صفحات تاريخ ايران باستان را زينت ميدهند .

در نامه سالخورده باستانى ( اوستا ) خراسان يا ايران شرقى بنام ( ايران ويج ) يا ( ايران وئجه ) ناميده شده است ، و كلمه ( ويج يا وئجه ) با قطع نظر از هرتفسيرى كه از آن شده تا هم‌اكنون در زبانهاى بومى بسيارى از نواحى قديمه ايران مانند : خوزستان لرستان و بعضى نواحى فارس به شكل ( وج ) بمعنى ( اصلى و طبيعى ) استعمال مىشود ، بنابراين خراسان يا ايران شرقى را ايران اصلى و طبيعى ميدانسته‌اند .

در آغاز تاريخ ايران اسلامى كلمه ( ايرانشهر ) بر خراسان ( ايران شرقى ) بيشتر تبادر و انصراف داشته و اطلاق ميگرديده است ، و غالبا ايران جنوبى ( كنونى ) را بنام ايالات : فارس ، خوزستان ، طبرستان ، و عراق ميناميده‌اند .

ابو شكور شاعر ماوراء النهرى خراسانى قصيدهء را كه هزار و اند سال پيش در مدح و ستايش پادشاه خراسان نوح سامانى - كه قلمرو فرمانروائيش فقط شهر بخارا