سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى ) — الصفحة ١٢٩
سفرنامهء كرمان
آن را كه مرحوم نظام الدوله شاهسون ساخته در سفرنامه‌هاى سابقهء خراسان نگاشته‌ام ديگر محتاج بتكرار نيست همينقدر گويم كه شريف‌آباد منزل آبادى است هر آذوقه براى قافله فراهم است خانوار بسيار و كاروانسراى متعدد دارد كه مرحوم نظام الدوله و خوانين قرائى ساخته‌اند .
شب چهارشنبه بيست و سيم ربيع الاول از شريف‌آباد به طرف « رباط سفيد » حركت كرديم . بعد راه پنج فرسخ است ، در راه چشمه‌سارهاى كوچك خوب و چند نهر آب ديده مىشود . تقريبا در سر دو فرسخى رباط كوچك سرپوشيده‌ايست كه آباد و محل بارانداز قافله نيست لكن در زمستان از براى سرما ميتوان در آنجا چند ساعتى اقامت كرد . در سر سه فرسخى قريه‌ايست موسوم به « كافر قلعه » متعلق به شوكة الدوله رئيس ايل تيمورى و حاجى محمد حسن معاون التجار است كه در مشهد ساكن مىباشند . كاروانسراى جديد البنائى دارد كه حاجى معاون التجار براى راحت قوافل ساخته است . از آنجا دو فرسخ ديگر كه رانديم به « رباط سفيد » فرود آمديم .
رباط سفيد را حاجى امين التجّار تربتى در اينجا ساخته ، تقريبا سى حجره و ايوان دارد . عّلاف و بقّالى بدرب كاروانسرا هست كه جو و كاه و نان و ماست بعابرين ميفروشد رباط سفيد در وسط النك و مرتع بسيار خوبى واقع شده كه اطراف آن را كوهها فرو گرفته پشت كاروانسرا سه يا چهار چشمه است كه آب از زمين ميجوشد . در بالا دست چشمه‌ها نهر آبى كه دو فرسنگ باشد جارى است . زمين تمام سرسبز است كه مرتع خيول است . اين محوطه قابل آن است كه والى خراسان فصل گرما چند روزى در اينجا آمده سراپرده و چادر بزند و چند روزى توقف كند . پشت رباط كريم در يك ميدانى قريهء « بازه هور » « 1 » مىباشد كه دويست خانوار دارد . دهى بس آباد . گاوان و خران بىاندازه‌اند حكومت آنجا جزء ادارهء شوكة الدوله است . من و تقى خان و آقا سعيد هميشره زاده‌ام به اين قريه بگردش آمديم و برباط سفيد مراجعت كرديم .
( 1 ) - باصطلاح خراسان و لغت گشادگى بين دو كوه را گويند كه مقابل بسته باشد : بازه هور يعنى گشادگى بين دو كوه كه آفتاب بانجا ميتابد - افضل الملك .