تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٤
جواب تلگراف از طرف اعلىحضرت امپراطورى آلمان به نظام السلطنه
نظام السلطنه را در همان روز امضاى اين قرارداد صدهزار ليره انگليسى قيمت كرده بودند كه اگر از دستش برود ، دولت آلمان اين مبلغ را به او يا وراثش بپردازد . بدترين ماده اين قرارداد ماده 7 بود ؛ زيرا بر سر تقسيم اين پول اختلافات گوناگون در ميان مهاجرين و رئيس‌شان و آلمانها و عثمانيها روى داد و منتهى به تفرقه و سرگردانى عده بسيارى از آنها شد و سرانجام گروهى در بغداد ، گروهى در حلب و موصل ، گروهى در اسلامبول و جمعى در برلين از يكديگر ناراضى و تا خاتمه جنگ سرگردان ماندند و داستان عجيب اين مهاجرت بدين وضع حزن‌انگيز به پايان رسيد . « 1 »
در اين داستان فجيع يك مرحله مضحك هم هست و آن اين است كه پس از شكست خوردن مستوفى كه نتوانست احمد شاه را از تهران ببرد ، دولت جديدى متمايل و حتى خيلى متمايل به متفقين به رياست عبد الحسين ميرزا فرمانفرما بر سر كار آمد . پسر دوم فرمانفرما ، عباس ميرزا سالار لشگر داماد نظام السلطنه ، در زمانى كه پدرزنش حكمران بروجرد و لرستان بود ، او هم در آن‌جا رياست قشون را داشت و قهرا با وى راه افتاد [ و ] به همدان و از آن‌جا به كرمانشاه رفت .
چون فرمانفرما نخست‌وزير شد ، نظام السلطنه درصدد برآمد او را مرعوب كند تلگرافى به فرمانفرما كرد در آن به لحن تهديدآميز اشاره به اين نكته كرد كه پسرت هم پيش من گرو خواهد بود .
اين تلگراف كه به فرمانفرما رسيد ، مطلقا اعتنا نكرد و نزد رئيس كابينه نخست‌وزيرى فرستاد و چون دستورى در پاى آن ننوشته بود ، رييس كابينه تكليف خود را نمىدانست . آن را برداشت و پيش فرمانفرما رفت و گفت جواب اين را چه بدهيم ؟ فرمانفرما در جواب گفت : يك شيشكى .
رئيس كابينه متحير شد كه چه كند .
نخست‌وزير ايران گفت : نمىدانى شيشكى را چه‌طور مىنويسند ؟ حالا به تو ياد مىدهم .
قلمى را از روى ميز برداشت درحالىكه با دو لب خود همچنان‌كه معمول هست « شيشكى » بست ، خطى روى تلگراف كشيد و آن را به دست رئيس كابينه نخست‌وزيرى ايران داد .
هستهء اصلى و مركزى سپاه ملى نظام السلطنه را كه به اتكاى آن با آلمانها قرارداد منعقد ساخت ، عشاير لرستان تشكيل مىدادند و ما در صفحات قبل فهرست اسامى چند نفر از خوانين لرستان را كه در روز تنظيم قرارداد با نظام السلطنه بوده‌اند ، نوشتيم . بعد از آن‌روز هم متواترا بعضى از خوانين با سواران خود به او پيوستند و نظام السلطنه از پولهاى گزافى كه آلمانها در
( 1 ) . [ مؤلف در اين‌جا عدد 1 را نوشته ، اما در زيرنويس مطلبى ننوشته است . ويراستار ]