تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٢
ظل السلطان فرمان داد قلب تاجر را از سينه‌اش بيرون كشيدند
اعتماد السلطنه در يادداشتهاى روزانه خود كه جزو اسناد معتبر 14 سال اواخر سلطنت ناصر الدين شاه محسوب مىشود ، جزو يادداشتهاى چهارشنبه ششم شعبان سال 1313 قمرى مىنويسد : " و باز حضرت و الا ظل السلطان قتل نفسى فرموده‌اند . ميرزا رضا حكيم بنان الملك نوكر قديم خودش را با سم الغار مسموم كرده است . خداوند انشاء اللّه جان ما را قربان پادشاه كند كه اقلا اگر مكنت و اعتبارى نداريم راحت مىخوريم و مىخوابيم . رضيت من القسمه با لاياب " همو در يادداشتهاى روز جمعه 15 رمضان 1311 مىنويسد : " امروز تعطيل كردم صبح باغچه رفته و عصر يعنى بعد از مغرب منزل مخبر الدوله و از آنجا به ارگ ظل السلطان منزل جلال الدوله رفتم . ايشان مىگفتند كه پدر محترمشان ظل السلطان از يك چشم كه مدتها است كه نابينايند و يك چشم ديگرشان هم قريب به نابينايى است . سى هزار تومان به " گاله چوسكى " كحال معروف پاريس داده‌اند و او را به ايران طلب نموداند كه عن‌قريب وارد خواهد شد و در همين پارك منزل خواهد كرد و از اينجا به اصفهان خواهد رفت .
بلى اين آسمان كج‌رفتار براى هيچ كس به خوبى نمىآورد و سعادت و اقبال را به آخر نمىرساند . همين‌كه شخص را بلند كرد به قول ولتر حكيم : رب‌النوعهايى كه در آسمان هستند به او حسد مىبرند و او را به اقبح وجهى به زمين مىزنند و پست مىكنند . شاهزاده آزاده از تمام نعمتهاى دنيوى بهرمند است بيست كرور پول دارد كه پدر تاجدارش ندارد . تجاوز از ده كرور جواهر و ملك دارد و از سن مبارك چهل و هفت سال زيادتر نرفته است . شان دارد . قدرت دارد .
تسلط دارد . به محض جلب اين مكنت و اثبات قدرت بيشتر از هزار نفس محترم را به سم و تير و گلوله كشت و زياده از يك كرور نفس را از گرسنگى و غصه و فلاكت معدوم ساخت . آيا اگر چشم‌هاى مبارك ايشان كم نور شود ، مىتواند نسبت ظلم به رب الارباب دهد و مدير عالم را به بىاعتدالى متهم سازد . نه و اللّه .
از مكافات عمل غافل مشو * گندم از گندم برويد جو ز جو
بعد جزو يادداشتهاى 16 صفر همين سال از قول صدراعظم مىنويسد : " على المشهور ظل السلطان ديوانه شده : " آن‌گاه نوشته است : " خداوند مردم اصفهان و يزد را حفظ كند زيرا وقتى كه شاهزاده به عقل و فراست معروف بود ، آن بيچاره‌ها با انواع صدمات متبلى بودند حالا كه جنون هم مزيد علت شده . " در مورد بىرحمى و خونريزى ظل السلطان شواهد و دلايل بسيار در دست است كه ذكر آنها باعث طول كلام مىشود و از آن جمله است كشتار دسته جمعى خوانين لرستان كه مرتكب هيچ نوع گناهى نشده بودند و چون در اين كتاب شرح آن به تفضيل خواهد