رياض الفردوس خانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣
چمن اول از روضهء هشتم در ذكر ايلكانيان
چمن اول از روضهء هشتم در ذكر ايلكانيان
چمن اول از روضهء هشتم در ذكر ايلكانيان
مورخين روايت كرده‌اند كه چون سلطان ابو سعيد درگذشت هرج و مرج در ممالك روى داد . [ 119 الف ] آل مظفر در فارس و عراق و خوزستان و سواحل رايت استقلال افراختند و ايلكانيان در آذربايجان و توابع مستولى گرديدند و ميانهء آل مظفر و ايشان مكررا مجادله و مقاتله اتفاق افتاد . چنانچه بعض از آن وقايع سبق ذكر يافت و برخى نيز در طىّ حالات ايلكانيان مرقوم و محرّر مىگردد .
اول ايشان شيخ حسن ايلكانى است كه از جانب والده دخترزادهء ارغون بود و دلشاد خاتون دختر دمشق خواجه « 1 » بن امير چوپان « 2 » زوجهء سلطان ابو سعيد را در حبالهء زوجيّت آورده بود . چون ملك عراق و آذربايجان را به حيطهء ضبط آورد سلطان اويس از دلشاد خاتون تولّد يافت . و امير شيخ حسن به غايت عشرت دوست بود . مدار ممالك را به دلشاد خاتون بازگذاشت و خواجه سلمان ساوجى در مدح آن ملكهء عزّ و كافلهء ملك قصايد غرّا ادا نموده و از آن جمله است كه :
هزار بار به روزى شكسته از سر تمكين * شكوه مقنعهء او كلاه گوشهء سنجر
« 3 » ايلكانيان چهار نفراند . مدت ملكشان هفتاد و شش سال بدين منوال بوده كه :
شيخ حسن ايلكانى بيست و هشت سال ،
سلطان اويس ولد او نوزده سال ،
سلطان حسين بن سلطان اويس هشت سال ،
سلطان احمد بن سلطان اويس ، و سلطان بايزيد برادر او به نوبت بيست و نه سال .
چون شيخ حسن دار فانى را وداع نمود سلطان اويس ولدش جوانى بود [ كه ] در حسن صورت ثانى يوسف و در شجاعت و كماندارى و سوارى نظير و عديل
( 1 ) . اصل : دمسق . ( 2 ) . اصل : جويان . ( 3 ) . اسامى كامل نيست و اشتباهاتى در آن وجود دارد .