رياض الفردوس خانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٤
آمدن هلاكو خان حسب الفرمان منكو قاآن به سلطنت بلاد ايران
آمدن هلاكو خان حسب الفرمان منكو قاآن به سلطنت بلاد ايران
آمدن هلاكو خان حسب الفرمان منكو قاآن به سلطنت بلاد ايران
مشاطگان صور دلفريب كواعب اخبار و چهره‌گشايان ابكار اسمار بر صفحات اعلان و اظهار نگاشته‌اند كه چون هلاكو خان با نود هزار مغول رايات جهانگشاى ممالك ستان را به ديار ايران برافراخته جبر خرابيها و شكستگيها كه از طوايف مغول به بلاد و امصار رسيده بود وجههء خاطر خطير ساخت و رسوم [ 93 ب ] ناپسنديده را متروك گردانيده قانون ممالك بر وجهى مقرّر فرمود كه مزيدى بر وى متصوّر نتواند بود و امرا و عظما و نوئينان و شاهزادگانى [ را ] كه در ظلال چتر آفتاب مثال اقبال وى استظلال داشتند يرليغ و خلعت و مملكت - على قدر تباين شأنهم و تفاوت مراتبهم - عنايت فرمود و منصب وزارت و صاحب ديوانى به خواجه شمس الدين محمد بن بهاء الدين محمد كه از اولاد امجاد ابو المعالى جوينى بود تفويض فرمود .
خواجهء مزبور پدر بر پدر مقلّد مناصب جليله بودند . چنانچه خواجه شمس الدين محمد مستوفى ممالك سلطان محمد خوارزمشاه و بعد از آن مستوفى سلطان جلال الدين بود و خواجه بهاء الدين پدرش در عهد مغول وزارت يافت و خود در امر وزارت هلاكو خان سپهر معالى و ممدوح اكارم و اعالى بوده نام ناميش سرجملهء آيات حشمت سلاطين روزگار و مفردهء قوانين و دفاتر ليل و نهار گرديد .
آن‌گاه لشكر قيامت اثر به الموت برده در شهور سنهء اربع و خمسين [ و ] ست مائه كه لفظ « جند » از آن خبر مىدهد طغراى « الموت » بر منشور حكومت سكّان الموت كشيده استيصال احوال ملاحدهء جنديه فرمود . در آن تاريخ علاء الدوله خورشاه كه مولاناى اعظم و مجتهد افخم افضل المتبحرين نصير الملة و الدين محمد الطوسى - سقى اللّه ثراه و جعل فراديس القدس مثواه - به حسب ضرورت نزد وى اقامت داشت فرمانفرماى بلاد و قلاع قهستان و رودبار بود .
اولا خواجه را به رسالت به خدمت ايلخان فرستاد . چون خواجهء مومى اليه به بارگاه جهان‌پناه رسيد ايلخان از هرگونه سخنان پرسيد و خواجه در هر باب اجوبهء شافيه بر طبق قوانين خرد و اساليب دانش به ادا مىرسانيد و به مؤدّاى