رياض الفردوس خانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٦
گفتار در محاربهء سلطان جلال الدين منكبرنى با چنگز خان در كنار بحر سند
ناچار وزير بيچاره خود را سخرهء تير تقدير ديده [ به ] تسليم قلعه مبادرت نمود و روز ديگر چندان باران شد كه آبار و حياض مملوّ گشته آب از دروازهء قلعه روان گشت و مغولان خزاين و اسباب سلطانى را به سر كار چنگز خان مضبوط ساخته كواعب حجال عصمت و پرده‌نشينان تتق عظمت به دست مغولان گرفتار شده با وزير به خدمت خان بردند . خان همگى را حكم قتل فرمود . پس وزير را با پردگيان حجب اسوه به قتل رسانيدند .
چون سلطان در جزيرهء آبسكون استماع اين قضيهء هايله نمود از اندوه و اعراض وفات يافت و چون در آن جزيره جنس كفن به دست نمىآمد چنان پادشاه ذى جاهى را با رخوتى [ كه ] در برداشت مدفون گردانيدند . فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ .
گفتار در محاربهء سلطان جلال الدين منكبرنى با چنگز خان در كنار بحر سند
گفتار در محاربهء سلطان جلال الدين منكبرنى با چنگز خان در كنار بحر سند
آورده‌اند كه بعد از وقايع سلطان محمد ، سلطان جلال الدين منكبرنى غزنين را مقرّ دولت و مستقر سعادت نموده به آنجا مىرفت . در اثناى راه با لشكر يأجوج كردار تتار « 1 » دچار شد . به منزل . . . « 2 » حرب عظيم فى ما بين رو نمود و سلطان جلال الدين بر آن قوم ظفر يافت . چون چنگزخان از مقدمه مطلع گشت با لشكر ديوسار عفريت آثار ايلغار نموده خود را به سلطان رسانيد .
در آن وقت سيف الدين آغرق با چهل هزار سوار جرّار و ملك هرات با سى هزار كس به اردوى سلطان پيوستند و ما بين دو لشكر نيران حرب و ضرب و كرّ و فرّ به چرخ اخضر اعتلا يافته ، حسام خون‌آشام را به خون يكديگر آب مىدادند و به نوك سنان آتش‌فشان روزنه‌ها به قلعهء وجود يكديگر مىگشادند . صداى ناى صور آساى مضمون « الْقارِعَةُ مَا الْقارِعَةُ » به گوش هوش مىرسانيد و از وفور زلزال راسيات جبال مصداق « وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ » مىگرديد .
سلطان رستم [ 90 الف ] توان چون نهنگ درياى سطوت و پلنگ جبال صولت در ميان مغولان درآمده مانند رعد غرّان و سيلاب كوه گردان بر هر طرف كه
( 1 ) . اصل : تيار . ( 2 ) . اصل : بچهر ، درست خوانده نمىشود .