دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٠

سواد اولتيماتوم ثانى روس

اطمينان و وعدهء صريح دولت تهران كه من بعد بدون رضايت سفراى انگليس و روس مأمورين اجنبى براى خدمات خود انتخاب نكند .

اداء مصارفى كه جبران خسارت دولت روس را در اين لشكركشى و سوق لشكر بنمايد .

تعيين مقدار و طريقهء تأديهء خسارت مزبوره بعد از رسيدن جواب دولت ايران معين خواهد شد .

وزيرمختار روس ، براى بيان صدور اين اولتيماتوم ، توضيحاتى داد بدين‌ترتيب :

من بر خود واجب مىدانم كه علت اين حركت دولت روس را بيان كنم .

اولا دولت روس براى جبران حركات مستر شوستر كه باعث هتك شرف مأمورين دولت مشار اليها شده بود ، مجبور گرديد كه به ايران سوق عسكر بنمايد

ثانيا خواهش اصلى دولت امپراطورى اين است كه موجبات مخالفت بين دولتين رفع شده و در آتيه بناهائى نمايد كه عمارت دوستى و روابط مشورت محكمى بين دولتين برقرار بدارد و حل جميع مشكلات روس را چنانچه هنوز باقى است به اطمينان و به فوريت بكند .

ثالثا با وجود اسباب مذكورهء فوق لازم است بگويم كه دولت امپراطورى روس ، بيش از 48 ساعت انتظار اجراء خواهش‌هاى سابق الذكر خود را نخواهد كشيد و درين مدت قشون روس در رشت خواهد ماند و اگر جواب اطمينان‌بخشى نرسد ، بعد از انقضاء مدت مزبور ، قشون روس جلوتر خواهد آمد و در اين صورت بديهى است كه وجه خسارت روس زيادتر مىشود .

درست همان موقع وصول اولتيماتوم ، نامه‌اى نيز از وزيرمختار روس رسيده بود كه به موجب تلگراف خانم نزهة السلطنه مادر شعاع السلطنه به امپراطور و امپراطريس دولت روس ، خانم مشار اليها و تمام املاك شعاع السلطنه در تحت حمايت