دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى ) — الصفحة ٢٤
اختلاف كاركنان وزارت خارجه با وزير
اختلاف كاركنان وزارت خارجه با وزير
اختلاف كاركنان وزارت خارجه با وزير
سعد الدوله وزير خارجه در آغاز جنبش مشروطيت از هواخواهان مشروطه بود و به سمت نمايندگى مجلس هم انتخاب شده بود . ولى بعدها گويا چون خيلى ازخودراضى بود و آن‌طور كه ميل داشت براى او احترامى قائل نبودند از مجلس كناره‌گيرى و از آزادىخواهى اعراض كرد و خود را به محمد على - ميرزا نزديك نمود و به همين جهت هم در كابينهء مشير السلطنه به سمت وزير خارجه انتخاب گرديد . ولى اين وزير دولت مشروطه همه‌جا زبان به بدگوئى و ناسزا نسبت به مشروطه و مشروطه‌خواهان و مجلس مىگشود و از اين‌رو مورد توجه و اعتماد آزادىخواهان و مجلس نبود . هنوز چند روزى از عمر كابينهء مشير السلطنه نگذشته بود كه بين اعضاء وزارت خارجه با وزير اختلاف شديدى روى داد و اين اختلاف منجر به اعتصاب كاركنان وزارت خارجه شد و صدراعظم به او تكليف استعفا كرد و چون قبول نكرد ، شاه فرمان عزل او را داد .
روز 24 شعبان ، مشير السلطنه صدراعظم به مجلس آمد و محمد على خان علاء السلطنه را كه همراه او بود به سمت وزير امور خارجه معرفى كرد و گفت « آقاى علاء السلطنه را كه در سابق وزير امور خارجه و چند روزى بود كه در موقع تغيير كابينه استعفا داده بود به همان منصب و شغل انتخاب شده و به مجلس معرفى مىشوند » .
رئيس مجلس اظهار كرد كه « كار وزارت خارجه به جائى رسيده بود كه بين رئيس و مرئوس اختلاف واقع شده بود . به او ( مقصود سعد الدوله است ) تكليف شد كه استعفا دهد . استعفا نداد . آقايان حجج اسلام خيلى كوشش كردند كه رفع غائله بشود . در حضور همايونى هم مدلل داشتم كه بهتر است سعد الدوله استعفا دهد . ولى چون نداد و كار مهم بود ، اعليحضرت همايونى هم رقم فرمودند كه استعفاى تو را قبول كرديم . »