دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٦

اقدامات سياسى ايران

در تهران نيز وزارت خارجه به سر جارج باركلى در اين موضوع مراجعه كرد سر ادوارد گرى ، كه در پاسخ اين مطالب به اصطلاح خود را به كوچه علىچپ زده بود از باركلى استعلام كرد كه دخالت روسها تا چه‌اندازه صحت دارد .

باركلى مىنويسد : « مسأله عبور او را از بحر خزر در كشتى مجهول از پطروسكى عموم تصديق دارند . »

و نيز در روزنامهء بحر خزر كه در بادكوبه طبع مىشود ، راپورت ملاقاتى با كاپيتان يك كشتى شراعى كه از كار افتاده و يك كشتى مجهول آن را نجات داده است داده شده . كاپيتان كشتى شراعى مذكور اظهار مىدارد كه چند نفر مسافر از اعيان ايرانى و اروپائيان ملبس به لباسهاى خوب در آن كشتى ديده شده است . »

كاپيتان اين كشتى شراعى كه اين اطلاعات را به روزنامه « بحر خزر » داده بود از طرف دولت روس به سختى تعقيب شد .

خوب است در پايان اين مطلب كه به درازا كشيد ، نظر روسها را هم بنويسيم .

تذكارات دولت ايران و دولت انگليس به وزارت خارجهء روس به اين نتيجه رسيد كه مسيو سواستوپولف جواب مفصلى داد كه ماحصل آن اينست :

« در موضوع تحريكات محمد على ميرزا ، ما با كمال سختى ، به لزوم احتراز از هرگونه اقدامى اشاره كرده‌ايم . در صورتى كه « دولت امپراطورى » مجبور نبود كه در صورتى كه او از خاك روسيه خارج باشد اين‌طور اظهار بنمايد .

دولت ايران تا حال هيچ دليلى ، براى اثبات تحريكى از طرف محمد على ميرزا ارائه نداده است .

وظيفهء دولت ايران مقاومت در مقابل تحريك است نه شكايت از دولت امپراطورى و اگر اين تحريكات به جائى رسيده كه قصد شاه مخلوع را به تصرف تخت و تاج امكان‌پذير نموده تقصير خود دولت ايران است ! در باب مسافرت شاه به خارج از روسيه ، دولت امپراطورى نمىتوانست مراقب حركات وى باشد . دولت ايران اقدامى در جلوگيرى از ورود او به ايران نكرد .