تحفة العالم در اوصاف و اخبار شاه سلطان حسين ( فارسى ) — الصفحة ٨٨

[ شاه سلطان حسين و علّت ضعيف شدن شاهنشاهى ايران در اين اعصار ]

[ 73 ] به هر سوى بايد كشيدن سپاه * كه يك ملك گيتى نتابد دو شاه

عقلا و اعيان و امرا و مقرّبان از جودت قريحت و شعلهء فطنت آن شهنشاه سكندر حشمت افلاطون فكرت ، حيران شده ، تعجّب‌ها نمودند كه با اين حداثت سن و قلّت تجارب امور و مهام و مخالطت خواص و عوام انام ، چگونه در ادراك سرّ اين معنى طريق تفطّن پيموده و تحقيق سرّ امرى كه ملوك سابقه در مدت‌هاى مديد سلطنت خود ننموده بودند ، در اين يكسال و نيم آغاز جلوس بر سرير سلطنت ابد مدّت ، تا حال چگونه موافق واقع و مطابق نفس الامر نموده .

اميران گردن‌فراز و سران * بزرگان و بيداردل مهتران

از آن‌گونه گفتار حيران شدند * بر آن شهريار آفرين‌خوان شدند

كه اى خسرو خسروان زمين ! * فروزندهء شمع راه يقين !

به نور جبين ، آفتاب جهان * خديو مهان ، تاج شاهنشهان

فروزان‌گهر ، خسرو پاك‌دين * پدر بر پدر شاه ايران‌زمين

ز راى منير تو خور سايه‌اى * ز اوج درت آسمان پايه‌اى

بيانت بُوَد رشحهء سلسبيل * كلامت دَمَد از دم جبرئيل

نباشد به اين پايه ادراك و هوش * همانا ز يزدانت آيد سروش

حقيقت چنان است كان شاه گفت * چنين حقّ روشن نشايد نهفت

گر اين‌گونه آرايش اندر ميان * نباشد ، به آسايش افتد جهان

اگر شاه پُردانش راه‌جوى * براندازد آيين اين رنگ و بوى

سپاهى كه هستند اكنون تمام * چو تيغ نهان در هزاران نيام

[ 74 ] ز زينت گرانبار گرديده‌اند * همه مرغ در دام پيچيده‌اند

چو زين زينت و زيب كردند فرد * ز خود زين علايق فشانند گرد

چو شمشير عريان كشورگشا * به پيكار كردند جوهرنما

به پرواز همّت گشايند پر * بر اوج همه خاور و باختر

و گر آنچه فرمودى اى شهريار ! * ز لشكر كشيدن به هند و تتار

بر آهنگ روم اسب كين تاختن * هم از باختر سر برافراختن

ز نعل ستوران به جنبش زمين * درآوردن از مرز توران و چين