سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٥
كليساى سنت پير و نقاشىهاى آن
مشاهدهء آن بناها چون كشتى اول شب از اين شهر روانه بود ، و هنگام طلوع آفتاب سوار شده به جئوتوكيا « 1 » كه يكى از بنادر روم است رسيدند :
بندر كوچكى [ بود ] و بقرار شش و هفت هزار جمعيت داشت . مردمانش ارذل‌ترين « 2 » اهل عالم همه گدا و مبرم و بدلهجه و بدمعامله و بعينه مثل جماعت قراچى و عباس دوست بودند . و ابدا نظم و انتظام در ميان ايشان پديدار نبود ، و در هررهگذر چندين جا ملاحظهء تذكره و مطالبهء پول مىنمودند .
يكنفر از اهل فرانسه با ما همسفر بود و در ضمن حكايت شكايت مىنمود كه بقرار دو ماه در اتاليا سفر كرده و بقرار بيست و چهار تومان وجه تذكره داده بود . خلاصه از آنجا نيز گذشته در چهار ساعتى شب چهار شنبه وارد شهر روم « 3 » كه پايتخت پاپ بود شدند ، و در مهمانخانه‌اى مشهور به مهمانخانهء يروپ منزل گرديد . و فرداى آن روز مشغول تفرّج بناهاى قديمهء آنجا شدند . آثار عظيمهء آنجا زياده برآنست كه بتحرير و بتقرير آيد ؛ زيرا كه اين شهر قديمترين شهرهاى اتاليا و پاىتخت همهء سلاطين قياصره و بناهاى عاليهء ممالك يروپ همه از گردهء معماريهاى اين مملكت تعمير گرديده است :
كليساى سنت پير و نقاشىهاى آن
كليساى سنت پير و نقاشىهاى آن
اول بتفرج كليساى مشهور به سنت پير « 4 » رفتند ، و اين از بناهاى اولين روى زمين و در همهء تواريخ فصلى از توصيف اين كليسا ايراد شده اين است كه از قرار تواريخ مبلغ پنجاه و يك كرور و سيصد و پنجاه هزار تومان اخراجات تعمير آنجا شده ، طولش دويست و بيست و عرضش يكصد و نود
( 1 ) - باغلب احتمال مراد بندر كوچك Civitavecchia است كه تقريبا پيش‌بندر رم محسوب مىشود . ( 2 ) - در اصل چنين است . ( 3 ) - Rome ( 4 ) - Saint - Pierre