سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٧
تماشاى يكى از معابد قديمه
و ارشيپل « 1 » و مديترانى « 2 » است كشتيهاى جنگى چند از دولتين فرانسه و انگليس براى محافظت آن بندر و استحضار از احوال سياحان آن معبر در آنجا اقامت داشتند ، و براى خود قراول‌خانه‌هاى « 3 » خوب تعمير نموده‌اند .
دولت فرانسه دو فوج و دولت انگليس يك فوج سرباز مقيم داشتند .
بندر مزبور قريب به هزار خانوار سكنى « 4 » داشت و خود شهر آتن يك فرسخ از دريا و ازين بندر دور بوده و همهء صاحبمنصبان در خدمت جناب امين الملك بعد از تفرّج بندر ، روانهء شهر شدند .
تماشاى يكى از معابد قديمه
تماشاى يكى از معابد قديمه
و در اول ورود خواستند آثار قديمه را مشاهده نمايند از خارج شهر ، اول در سرتلى به مسجدى « 5 » وارد شدند كه از بناهاى بسيار قديم و از قرارى كه مذكور مينمودند سه هزار سال قبل برين بنا شده و معبد اهل آن عصر بوده است ، و همهء آن اساس از اصل تا فرع كلا از سنگ مرمر صاف و برّاق تعمير « 6 » گرديده ، و در اندرون تمثالهاى رب النّوعان خود
( 1 ) - آرشيپل Archipel در فرانسه به معناى مجمع الجزاير و در اينجا مراد درياى اژه است . ( 2 ) - مديترانه Mediterranee . ( 3 ) - قراول‌خانه : مكانى بلند قريب يك فرسنگ بيرون شهر كه شب و روز سربازان در آن مراقب بودند و چون سپاه دشمن را از دور ميديدند براى اطلاع مردم شهر آتشى روشن ميكردند يا بوسيله‌اى آنان را آگاه مىساختند . « ميان ابروش پرريو و رنگست * قراول‌خانهء شهر فرنگست » ( فرهنگ معين ، ج 2 ص 2655 ) ( 4 ) - در اصل چنين است و صحيح آن سكنه است . ( 5 ) - در اصل چنين است و مراد از آن مطلق معبد است . در نسخه ب كليسا ضبط شده است . ( 6 ) - در اصل چنين است و ظاهرا مراد اين است كه بنا گرديده .