خلد برين ( فارسى ) — الصفحة ٦٧٣

گفتار در بيان كشته شدن ميرزا سلمان و وقوع مصالحه با عليقلى خان و مراجعت موكب همايون به صوب صواب عراق از مملكت خراسان

چون امراى عظام حاصل پيغام ايشان را شنيدند فى الجمله پرده از رخ كار برداشته به عرض رسانيدند كه بر عالميان ظاهر است كه لشكركشى و سپه آرائى و كشتن و كشته شدن ، كار اهل قلم نيست و آنچه سلاطين گردون شان از ايشان خواسته و مىخواهند رتق و فتق مهمات و تنقيح و تشخيص محاسبات و راستى و راست قلمى در معاملات ديوانى است بنابر اين به ميرزا سلمان نسبت نداشت كه قدم جرأت از حد خود فرا گذاشته سپهدار و لشكركش باشد و دخل در معظمات امور سلطنت نموده باعث اين همه فتنه و فساد گردد ، و چون كار به اينجا رسيد و قزلباش به دست جرأت پرده از رخ كار برداشتند بعد از اين مصلحت روزگار او در آن است كه از مسند وزارت برخاسته در زاويهء طاعت و عبادت نشيند و دامن خواهش از جاه و جلال و لشكركشى و سپه‌آرائى و آنچه او را زيان دارد برچيند . چون ميرزا سلمان ديد كه امراى عالى شأن از كدام در درآمده كار وى را تباه كردند با آن كه به يقين مىدانست كه امراء به اين حرف و صوت دست از گريبان جان وى بر نخواهند داشت چون جان عزيز است دلى به آن سخنان خوش كرده راضى شد كه آنچه داشته باشد از وى بگيرند و بگذارند كه در گوشه‌اى بىتوشه ساكن بوده به دعاى دوام دولت ولى نعمت خود مشغول باشد .

مقارن آن امراء زبان به دعاى پادشاه گيتى گشاى گشوده از مجلس همايون برخاستند و چون بيم آن بود كه انصار و اعوان ميرزا سلمان در پناه تاريكى شب ، آن برگشته روز روزگار غدار را از ميان به كنارى رسانند يكى را از ميان خود برگزيده در آن شب به پاسدارى و كشيك وى مأمور گردانيدند و قرارداد خيالشان آن بود كه روز ديگر با ميرزا سلمان به مقتضاى فرمان لازم الاذعان عمل نموده خود را از زندان اطاعت و فرمان پذيرى وى برهانند ، و بنابر آن كه ميرزا سلمان چنان خاطر نشان شاهزادهء جهانيان كرده بود كه مقصد و مقصود حقيقى وى اعتلاى شأن و ارتفاع مكان آن حضرت است و نمىخواهد كه ديگرى در امر سلطنت با او شريك و سهيم باشد در آن